عوامل وحدت و آسيب هاي آن(1)

عوامل وحدت و آسيب هاي آن(1)

مؤمنان همه برادر يکديگر هستند

خداوند متعال براي راهنمايي بشريت، حضرت محمد مصطفي صلي الله عليه و آله و سلم را مبعوث فرمود . آخرين کتاب آسماني خود را بر وي نازل کرد و تمام مسلمانان را به يکپارچگي، وحدت و برادري دعوت نمود و ملاک برتري را تقوي و پرهيزگاري قرار داد.در سوره حجرات اولاً چنين فرموده است: (انّما المؤمنون اخوة فاصلحوا بين اخويکم و اتقوالله لعلکم ترحمون)؛ (4) به حقيقت مؤمنان همه برادر يکديگرند پس هميشه بين برادران (ايماني) خود (چون نزاعي شود) صلح دهيد و خدا ترس و پرهيزگار باشيد. باشد که مورد لطف و رحمت الهي گرديد.سپس در مورد آداب و روش زندگي اجتماعي و اسلامي اين گونه مي فرمايد: (يا ايها الناس انا خلقناکم من ذکر و اثني و جعلنکم شعوباً و قبائل لتعارفوا ان اکرمکم عندالله اتقيکم ان الله عليم خبير)؛ (5) اي مردم ما همه شما را نخست از مرد و زني آفريديم و آن گاه شعبه هاي بسيار و فرق مختلف گردانيديم تا (قرب و بعد نژاد و نسب) يکديگر را بشناسيد (نه آن گونه به واسطه نسب بر هم فخر و مباهات کنيد و دل يکديگر را بشکنيد و بدانيد که اصل و نسب نژادي مايه افتخار نيست بلکه) بزرگوار و با افتخارترين شما نزد خدا با تقواترين مردمند و خدا هم بر نيک و بد مردم و ظاهر و باطن خلق کاملاً آگاهست.در آيه خداوند متعال تصريح کرده است که ملاک برتري تقوي مي باشد. هيچ کس به خاطر نژاد يا به علت ساکن بودن در شهر و محله اي يا به علت داشتن زبان خاصي برتر نيست. در پايان آيه فرموده: «ان الله عليم خبير» که خداوند از شرايط همه با خبر مي باشد اگر کسي خودش را برتر و افضل گمان نمايد، اين علامت ناداني او تلقي مي گردد.

وحدت در سيره پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلم)

وحدت در سيره پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلم)

پيامبراعظم(صلی الله علیه و آله و سلم) ، وحدت امت اسلامي را ازراهبردهاي بنيادين اقتدارامت اسلامي درتمام زمان‌ها ومكان‌ها دانسته است وبراي برپايي وتحقق بخشيدن آن، تلاش‌هاي فراواني نموده‌اند به‌گونه‌اي كه اقتدار وعزت جامعه نو پاي اسلامي در عصر رسالت، برآيند وحدت وراه‌كارهاي ارايه شده ازسوي پيامبر خاتم(صلی الله علیه و آله و سلم) ‌بوده است. علاوه بر گفتارهاي آن حضرت پيرامون ضرورت، ‌اهميت وفوايد وحدت، از سيره سياسي، اجتماعي و فرهنگي پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) ‌، به‌دست مي‌آيد كه آن حضرت بنيانگذار وحدت امت اسلامي درجامعه عربي آن زمان بوده است.امام علي (علیه السلام) ميفرمايند:«پيامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) شكاف‌هاي اجتماعي را به وحدت، اصلاح وفاصلهها را به هم پيوند داد.»[1] اقبال لاهوري نيز ميگويد:

وحدت، شاهکار رسالت محمدی و مهدوی

وحدت، شاهکار رسالت محمدی و مهدوی

آدمی، فطرتاً کمال‌جوست و از عیب، نقص، پستی و زشتی، گریزان؛ از این رو در پی یافتن کمال مطلق و متصل شدن به منبع قدرت مطلق، علم مطلق و زیبایی مطلق است./> او می‌داند که به جز خدای متعال، همه موجودات ـ به حسب مراتب و درجات ـ از نقصی نسبی برخوردارند؛ بدین جهت، جان آدمی در فرار از این نقصان‌ها، آرامش خود را تنها در نام و یاد خدا باز می‌یابد که: «ألا بِذِکِر الله تَطْمَئِنُّ القُلوب». اما دریغ و صد دریغ که هم از یاد و خاطرش، غافل و هم در عبادتش، کامل؛ پس نه به لقایش، واصل و نه طمأنینة ‌قلبش، حاصل. آوار شهوات و حجاب کثرات، آدمی را از قبله فطرت خویش غافل ساخت و تلبیس ابلیس و تزیین این حطام ناچیز، یاد حضرت دوست را در دل وی میراند و از یکتاپرستی باز داشت.
ربّ رحیم ـ عزّ اسمه ـ که ضلالت عباد را بر نمی‌تافت، خُلَّص احبّاء و کُمّل اولیای خود را برگزید و به سوی مردمان، گسیل داشت تا طومار توحید را که در پگاه اَلَست با مرکب فطرت و مُهر «بلی» ممهور ساخته بودند، از آنان مطالبه کنند؛ خِرَدهای ایشان، این رسولان درونی، را بر آشوبند؛ شامه جانشان را با رایحة روح‌نواز جان جانان معطر سازند؛ مرغ دلشان را در بهر بیکران لاهوت به پرواز در آرند؛ کاه وجودشان را در حوزة مغناطیس کهربای کبریایی در اندازند و این جویندگان وصل را به اصل خویش رهنمون گردند.

عشق، عشق و عشق

مرد خراساني، بعد از مدتها راهپيمايي در شهر مدينه گام ‏مي‏گذارد. عطش زيارت امام صادق(ع) بي‏تابش کرده است. مي‏خواهد قبل‏از زدودن غبار راه به حضور حضرت برسد. کوچه‏هاي شهر را يکي بعداز ديگري پشت‏ سر مي‏گذارد. چند دقيقه بعد به مجلس امام صادق(ع) وارد مي‏شود. حضرت را به آغوش مي‏کشد. آن‏گاه در مقابلش زانو زده محو تماشايش مي‏گردد. هماندم‏از ذهنش عبور مي‏کند:تمام زندگي‏ام فدايش، چه جمال نوراني و چه سيماي درخشاني!چشمش به غلامي مي‏افتد که مودبانه، کمر به خدمت امام بسته است.با خود مي‏گويد:چه سعادتي نصيبش شده، خوش به حالش، حتما سالهاست که اين وظيفه‏مقدس را بر عهده دارد!از مجلس امام بيرون مي‏رود. جسمش درکوچه‏هاي شهر سرگردان است،اما فکر و ذهنش درگرو جمال امام و اسير محبت او.لحظات قبل، در ذهنش تداعي مي‏شود که: همچنان به سيماي امام زل‏زده است. به مفهوم جملات امام مي‏انديشد. به علم، فضل، جود وکرمش فکر مي‏کند. کرامت و شفاعت‏حضرت مدهوشش ساخته است. همين‏طور به سعادت ابدي غلام غبطه مي‏خورد و با خودش مي‏گويد: آخرتش‏آباد، خوش به حالش.جرقه‏اي که در ذهنش مي‏تابد، افکارش را به هم مي‏ريزد:شايد خسته شده باشد. وقتي تمام اموالم را برايش ببخشم; حتماقبول مي‏کند.

دانشگاه حضرت صادق عليه السلام

دانشمندان از هيچ يك از اهل بيت رسول خدا به مقدار آنچه از ابوعبدالله روايت دارند نقل نكرده اند و هيچ يك از ائمه، متعلمان و شاگرداني به اندازه شاگردان او نداشته اند وروايات هيچ يك از ايشان برابر با روايتهاي رسيده از امام صادق نيست. نشانه آشكار امامت ايشان ، خردها را حيران مي كند و زبان مخالفان را از طعن و شبهه به لكنت مي اندازد. اصحاب حديث، نام راويان و شاگردان امام را تا چهار هزار تن نوشته اند و مقصود كساني هستند كه در مدت افاضه امام ، به تناوب و تفريق از امام علم فراگرفته اند نه آنكه اين تعداد همه روزه در محضر ايشان حاضر بوده اند.مؤلف كشف الغمه نام شماري از راويان حديث از امام صادق عليه السلام را ذكر نموده است. از آن جمله: يحيي بن سعيد انصاري، ايوب سختياني، ابان بن تغلب، سفيان ثوري، حاتم بن اسماعيل، جابربن حيان كوفي.(3)در ميان اصحاب و پيروان امام، كساني بودند كه شيعه واقعي آن حضرت به حساب آمده و در حفظ آثار علمي و روايي حضرتش تلاشهاي مداوم و خستگي ناپذيري از خود نشان مي دادند.امام صادق عليه السلام خود در اين رابطه مي فرمايد:"جز زراره و ابو بصير ليث مرادي و محمد بن مسلم و بريد بن معاويه عجلي كسي ولايت ما و احاديث پدرم را زنده نكرد. اگر اينها نبودند كسي از ما و احاديث ما اطلاع پيدا نمي كرد. اينها حافظان دين و اشخاص محل اعتماد پدرم بر حلال و حرام خدا هستند، همانگونه كه در دنيا به طرف ما پيشي گرفتند در آخرت نيز به سوي ما سبقت خواهند جست."(4)در جاي ديگري حضرت فرمود: " خداوند زرارة بن اعين را بيامرزد، اگر زراره و امثال او نبودند، احاديث پدرم از ميان مي رفت."

امام صادق عليه السلام : ريا كار سه نشانه دارد ؛ وقتي در زمان عبادت مردم او را ببينند به نشاط آيد و هرگاه تنها باشد كسل شود و در هر هر كاري دوست دارد كه او را بستايند . ( اصول كافي ، ج 3، ص 402 )امت اسلام درهفدهم ربيع الاول، يكصد و سي و ششمين سالگرد ولايت پيامبر اسلام صلي الله عليه و آله را جشن گرفته بودند . در همين زمان درخانه رسالت موجي از سرور و شادي جريان داشت: اين خانه چشم به راه آمدن كرامت و افتخاري بود تا او را چون گوهري در برگيرد .در آن شب و در آن فضاي مبارك، امام صادق عليه السلام چشم به جهان گشود. او شراره درخشاني بود كه آسمان سخاوت ، او را به زمينيان بخشيده بود تا از پرتو آن نور گيرند و در زير درخشش تابناكش راه خود را به سوي خير و نيكي و صفا باز يابند.جعفربن محمد بن علي بن الحسين بن علي بن ابي طالب عليهم السلام، ششمين امام شيعيان است. كنيه ايشان "ابوعبدالله" و لقب مشهورشان "صادق" است. القاب ديگر ايشان عبارتند از : صابر، طاهر و فاضل. اما چون فقيهان و محدثان معاصر ايشان كه شيعه امام هم نبوده اند، حضرت را به درستي حديث و راستگويي در نقل روايت، بدين لقب ستوده اند، لقب " صادق" شهرت يافته است.(1)از آغاز ولادت تا هنگام شهادت اين امام بزرگوار، ده تن از امويان و دو تن از عباسيان بر حوزه اسلامي حكومت داشتند. آغاز امامت ايشان با حكومت هشام پسر عبدالمك و پايان آن، با دوازدهمين سال از حكومت ابوجعفر منصور مشهور به دوانيقي مصادف بود.

وحدت امت اسلامي و طرق وصول به آن

باتوجه به ريشه اصلي امت اسلامي و متن مشترکي که نهتنها عامل وحدت همه مذاهب وفرقه هاي اسلامي ،بلکه عامل هماهنگي همه اديان توحيدي ابراهيمي بايد قرار گيرد،نمي بايست اختلاف مخل بر هم زيستي معقول وهماهنگ اديان توحيدي بوجود آمده باشدچه آن متن مشترک ،مي تواند زدگي اسلامي معقول را تامين نمايد.

در قرآن مجيد،گذشته از آياتي که به پيروي از دين حضرت ابراهيم (علیه السلام) دعوت مي نمايد،آياتي وجود دارد که زمينه هاي مشترک هم ارباب اديان حقه،در آنها بيان شده است:قل يا اهل الکتاب ،تعالوا الي کلمه سواء بيننا و بينکم الا نعبد الا الله و لا نسرک به شيئا و لا يتخذ اربابا من دون الله فان تولوا فقولوا اشهدوا با نا مسلمون.(بگو اي اهل کتاب ،بياييد به يک کلمه مشترک ميان ما و شما اتفاق داشته باشيم و آن اينست که نپرستيم جز خدا را و چيزي را به او شريک قرار ندهيم و بعضي از ما بعضي ديگر را خداياني جز خدا اتخاذ نکند و اگر "از اين دعوت تو "روي گردان شدند،بگوييد شاهد باشيد به اينکه ما مسلمان هستيم) (آل عمران آيه 64).

مبناي وحدت اُمت اسلامي

منشا حقيقي وحدت امت اسلامي ، همانا دين اسلام است.اين منشا ،ريشه اصلي خود را از فطرت سليم انسان ميگيرد که خداند متعال در نهاد مردم همه جوامع به وديعت نهاده است . تحولاتي که اين دين فطرت در طول تاريخ داشته، فقط مربوط به فروع جزيي احکام بوده است که از تنوع موقعيت هاي حياط انساني در جوامع مختلف سرچشمه گرفته است . و اصول و مبادي کلي که من دين الهي را تشکيل ميدهند، همواره در طول تاريخ متحد بوده اند . بنابراين، از نظر ما ،مبناي وحدت امت اسلامي مستند به همان دين فطري انساني است که همه پيامبران الهي آن را به بشريت تبليغ نموده و متن کامل آن پس از حضرت نوح و پيامبران پيشين به وسيله حضرت ابراهيم ابلاغ شده و يهود و مسيحيت نيز خود را وابسته به آن مي دانند . ارکان و اجزا اصلي دين فطرت که ملت اسلامي بايد آن ها را دارا باشد ، از دو طريق اثبات مي شود :

راهکارهای ایجاد وحدت

جمهوری اسلامی ایران، منادی وحدت

نام گذاری هفته وحدت، تشکیل کنفرانس ها و سمینارهای بین المللی وحدت اسلامی، و تأسیس مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی به فرمان مقام معظم رهبری، حضرت آیت الله خامنه ای مدّ ظلّه العالی، بهترین شاهد گویا بر این مدعاست که جمهوری اسلامی ایران، همواره منادی راستین وحدت و اتحاد در جهان می باشد.کنفرانس بین المللی وحدت اسلامی، یکی از بزرگ ترین تجلی گاه های وحدت مسلمانان و ارزنده ترین همایشِ جهانیِ دانشمندان و اندیشمندانِ مذاهب اسلامی است که همه ساله به همت مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در تهران برگزار می شود.در راستای استواری هر چه بیشتر بنای وحدت، سال 1386 به تدبیر رهبر فرزانه انقلاب اسلامی، به نام اتحاد ملی و انسجام اسلامی نام گرفت تا زمینه ای برای برقراری الفت میان قلب های پراکنده در سراسر جهان فراهم شود.این تدبیر اندیشمندانه، آن هم در شرایطی که سیلاب های بنیان برافکن، هم بستگی و اتحاد جهانیان را نشانه گرفته بود، توانست ندای برادری و اتحاد را در دنیای اسلام طنین انداز کند.

 متن مشترک اديان توحيدي ابراهيمي، بر مبناي "اعتقاد به وجود خداوند يگانه، مبدا و مقصد حرکت انسان در وصول

به کمال، قرار دهنده عقل و وجدان در ذات انسان ها و فرستنده پيامبران الهي براي ارشاد مردم" ايجاد شده است.

عناصر شخصيت واحد جوامع اسلامي، يا اجزاي هويت واحد امت اسلامي در همين اعتقادات خلاصه مي شود و با

ورود اختلال در هر يک از اين عناصر يا اجزا، شخصيت يا هويت واحد به همان نسبت مختل مي گردد. اما انواع وحدتي

را که براي امت اسلامي متصور است ، مي توان به سه دسته تقسيم کرد:

1: وحدت مطلق:

وحدت مطلق عبارت است از اتفاق نظر در همه عقائد و معارف و احکام اسلامي با همه اصول وفروع آنها. اينگونه

وحدت با نظر به آزادي انديشه و تعقل در خصوصيات و کيفيات و انتخاب دلايل در عناصر و اجزاء اصلي عقايد و احکام

دين اسلام،به قدري بعيد است که مي توان گفت امري امکان پذير است. مخصوصا با در نظر گرفتن اختلاف متفکران

در ذوق و انديشه و کمي و بسياري اطلاعات در باره منابع همچنين اختلاف آنان در نبوغ وهوش و حافظه که بدون

ترديد در انتخاب و فهم قضايا و تنظيم استدلال ها و غير ذلک موثر مي باشند، وحدت مطلق و اتفاق آراء بين متفکران،

غير ممکن خواهد بود. تا زماني که اين اختلاف همراه با اخلاص و با هدف حقيقت يابي و با اطلاع کافي ولازم از منابع

و اصول مربوطه باشد، نه تنها ضرري بر وحدت امت اسلامي وارد نمي آورد، بلکه پديده اي است مطلوب که براي

پيشرفت معارف اسلامي ضروري است.