متن پاسخ: براي رفع نگراني و تحصيل آرامش، اسلام راهكارهايي را پيشنهاد كرده است كه مهم ترين آن ها عبارتند از:
1ـ تقويت ايمان: بسياري از نگراني ها مانند ترس از گذشته، خوف از آينده، احساس پوچي و ترس از مرگ و غيره ريشه در ضعف ايمان دارد. خداوند راه رسيدن به امنيت و آسايش را ايمان به خدا معرفي كرده است: "كساني كه به خدا ايمان آورده و ايمان خود را به ظلم نيالوده اند، داراي ايمني و مصونيت اند و آن ها هدايت يافتگان واقعي هستند".
از طرفي قرآن مجيد، زندگي توأم با اضطراب و رنج را نتيجه بي ايماني و نداشتن پناهگاه معنوي مي داند و مي فرمايد: "هر كس از ياد خدا غفلت ورزد و اعراض كند، زندگي او تنگ و تاريك خواهد بود".
ايمان به خدا به تمام پريشاني هايي كه بر اثر دل باختگي در برابر تعلقات مادي پديد مي آيد، پايان مي دهد.
2ـ ثبات و آرامش خانواده: يكي از راه هاي تأمين سلامت رواني و آرامش روحي فرزندان،‌ ثبات و ‌آرامش روحي فرزندان، ثبات و آرامش خانواده است.
3ـ آمادگي روحي: معمولاً حوادث ناگوار و غيره منتظره تأثير زيادي در دوران آدمي مي گذارد.
در صورتي كه اگر حادثه اي مترقب باشد،‌ نگراني كاهش مي يابد. توجه به اين اصل كه ناكامي ها با زندگي انسان از آغاز عجين شده و دنيا پيوسته فراز و نشيب دارد،‌ انسان را براي تحمل شدايد، شجاع مي كند و در برابر حوادث سخت، صبور و مقاوم مي سازد و به او آرامش خاطر مي بخشد. امام علي(ع) مي فرمايد: "دنيا سرايي است كه بلا و مصيبت آن را احاطه نموده و به مكر و فريب شناخته شده است. حالاتش ناپايدار است و كساني كه در اين منزلگاه فرود مي آيند، از آفاتش به سلامت نخواهند ماند".
4ـ صبر: يكي از عوامل آرام بخش،‌ استفاده از نيروي بزرگ صبر در برابر مشكلات زندگي است.
امام علي(ع) مي فرمايد: "ضربات خرد كننده نگراني را با صبر و تحمل در هم شكن. خويشتن را به صبر عادت ده كه خصلت نيكويي است و نگراني و ترس و حوادث دنيا را به وسيلة آن بر خود هموار ساز".
5ـ تغافل: يكي از اصول اخلاقي كه نقش بسزايي در آرامش روان و رفع اضطراب دارد، تغافل است. تغافل به معناي ناديده گرفتن بعضي از امور ناچيز و بي ارزش است كه چه بسا اعتناي به آن ها منشأ مشكلات روحي مي شود. روان شناسان به اين اصل توجه كرده و از آن به عنوان واپس زدگي ياد نموده اند. ديل كارنگي مي گويد: "ما صاحب آن خُلق سليم و روح ملكوتي نيستيم كه بتوانيم دشمن خود را دوست بداريم، ولي براي خاطر سلامت و خوشي خود بايد آن ها را ببخشيم و فراموششان كنيم. كنفوسيوس مي گويد: "اگر كسي بدي بكند يا مال شما را بربايد، اهميتي ندارد، بلكه فراموش نكردن و دائماً به خاطر آوردن آن است كه شما را ناراحت مي كند".
اسلام چهارده قرن پيش به اين اصل مهم توجه داشته و بر آن تأكيد ورزيده است. امام‌صادق(ع) مي فرمايد:‌ "صلاح زندگي و آميزش با مردم محتواي پيمانه پُري است كه دو سوّمش فهم و يك سوّمش تغافل است".
6ـ نسبت سنجي: از جمله اموري كه در تسكين نگراني مؤثر است، توجه به افراد زير دست و مصيبت ديده مي باشد. امام صادق(ع) مي فرمايد: "همواره به فروتر از خود نظر كن تا قدر نعمت‌هاي الهي را بداني و شكر گزار او باشي و شايستة افزايش نعمت گردي و به عطايش قرار و آرام يابي".
7ـ واقع بيني: در يك بررسي از علل نگراني ها گفته شده است: چهل درصد مصيبت هايي است كه هرگز پيش نخواهد آمد؛ سي درصد مربوط به غم هاي گذشته و آينده است كه غمگساري همة جهانيان تغييري در آن ها نخواهد داد؛ دوازده درصد هراس بي اساس براي از دست دادن سلامتي است؛ ده درصد موضوع‌هاي جزئي و بي‌اهميت است و هشت درصد ممكن است واقعاً ماية تشويش و اضطراب باشد. پس از آن چه ما معمولاً بيش از همه مي ترسيم، در واقع به ندرت پيش خواهد آمد.
سعديا ، دي رفت و فردا هم چنان معلوم نيست در ميان اين و آن فرصت شمار امروز را
براي غلبه بر نگراني بايد درهاي ديروز و فردا را به روي خويش ببنديم و به وظيفة امروز بينديشيم و تدبير را جانشين بيم از آينده كنيم.

 چه كنيم كه در زندگي از نگراني به دور باشيم و به ساحل آرامش برسيم؟

متن پاسخ: زندگي درياي پرتلاطم و موّاجي است كه هر فد ناچار است از اين درياي ژرف بگذرد. براي غرق نشدن ناگزير بايد وسيله اي داشته باشد كه خود را روي آب نگه دارد. مهم ترين اسباب رسيدن به آرامش عبارتند از:
1ـ تقويت معنويت؛ احساس تنهايي و بي پناهي و ترس از آينده اي مجهول و تاريك.
دلهره از مرگ و وجود شكست ها و ناكامي ها،‌معلول فقدان ايمان و پشت كردن به دين و معنويت است. قرآن مجيد بر اين نكته تصريح دارد كه بدون مذهب و ايمان حقيقي،‌ آرامش وجود نخواهد داشت: "آگاه باشيد كه آرامش دل ها و اطمنيان خاطر تنها در ساية ياد خدا و ايمان است".[7]
لقمان حكيم به پسرش گفت: "دنيا درياي ژرفي است كه انسان هاي زيادي در آن غرق شده اند. تقوا كشتي تو است. آن كشتي كه پر از ايمان است. بادبان هاي آن، توكل به خدا؛‌ نگهبان و پاسدارش،‌ عقل و فكر؛ راهنما و ناخدايش، علم و تدبير و سكان آن بردباري و تحمل است".[8]
مؤمن واقعي در سخت ترين لحظات و در زير فشار كوه هاي مصيبت،‌ خم به ابرو نمي آورد بلكه با گام هاي استوار به جنگ حوادث مي رود.
دكتر كارل (جراح دانشمند و فيزيولوژيست محقق فرانسوي و گيرندة جايزة نوبل) مي گويد: دعا و نماز قوي ترين نيرويي است كه انسان مي تواند توليد كند. نيرويي است كه چون قوة جاذبه به زمين، وجود حقيقي و خارجي دارد.[9]
در جاي ديگر مي گويد: نيايش را نبايد با مرفين هم رديف دانست،‌ زيرا نيايش در همين حال كه آرامش را پديد آورده است، به طور كامل و صحيحي در فعاليت هاي مغزي انسان يك نوع شگفتگي و انبساط باطني و گاه قهرماني و دلاوري را تحريك مي كند.[10]
2ـ واقع بيني؛ بسياري از نگراني ها محصول پيش فرض ها و پيش داوري ها و بزرگ كردن مشكلات و توجه زياد به جنبه هاي منفي زندگي و افسوس بر گذشته و از دست دادن فرصت ها است. براي رهايي از آن تأكيد بر جنبه هاي مثبت و اصلاح فكر و واقع بيني بسيار مهم و تأثير گذار است. در يك بررسي از علل نگراني ها گفته شده است:‌ چهل درصد مصيبت هايي است كه هرگز پيش نخواهد آمد. سي درصد مربوط به غم هاي گذشته و اينده است كه غم گساري همة‌ جهانيان تغييري در آن نخواهد داد. دوازده درصد هراس بي اساس براي از دست دادن سلامتي است. ده درصد موضوع هاي جزيي و بي اهميت است و هشت درصد ممكن است واقعاً ماية تشويش و اضطراب باشد. پس از آن چه ما معمولاً بيش از همه مي ترسيم، در واقع به ندرت پيش خواهد آمد.[11]
امام علي(ع) مي فرمايد:‌ "قلبت را از اندوه گذشته آكنده مساز كه تو را از آمادگي براي آينده باز مي دارد".[12]
3- اصلاح فكر: علت ناآرامي بسياري از افراد را بايد در طرز فكر و تلقي نادرست آن ها از زندگي جست و جو كرد. بعضي به غلط تصور مي كنند هرچه رنج و مشقت است،‌ گريبان آن ها را گرفته و فقط آنان در معرض آفات قرار دارند. همين تصور نادرست آرامش را از آن ها سلب مي كند. آرامش و نگراني بيش از آن كه به عوامل خارجي مربوط باشد،‌ متأثر از عوامل دروني و نيروي فكر و تخيل ما است. ناپلئون با اين كه شهرت و قدرت و ثروت داشت، احساس آرامش نمي كرد و مي گفت: هرگز شش روز خوش در زندگاني ام نداشته ام. در صورتي كه "هلن" كه از دو سالگي كور و لال بود،‌ از زندگاني اظهار رضايت كرده، اعلام مي داشت كه زندگاني را بيش از آن چه تصور مي كردم زيبا يافتم.[13]

4- تنوع در زندگي: خستگي و يك نواختي كارها،‌ منشأ بروز بسياري از هيجانات و فشارهاي عصبي است. تفريح سالم و مسافرت و ورزش عامل مهم جبران خستگي كار و پرورش قواي جسماني و فكري است.
 [7] سورة رعد (13) آيه‌ 28.

[8] اصول كافي، ج 1، ص 16.

[9] ديل كارنگي،‌ آيين زندگي، ترجمة جهانگير افخمي، ‌ص 193.

[10] كارل،‌ نيايش، ترجمة دكتر شريعتي، ص 62.

[11] موسوي لاري،‌ رسالت اخلاق در تكامل انسان، ص 160 - 161.

[12] غررالحكم، ج 6، ص 345.

[13] ديل كارنگي، آيين زندگي، ترجمة‌ جهانگير افخمي، ص 121

به نظر شما اگر انسان بخواهد روحية آرام و الهي داشته باشد چطور زندگي كند در مورد خوردن، خوابيدن، تفريح، آزاد بودن و غيره توضيح دهيد.

متن پاسخ: قرآن مجيد ميزان آرامش قلبي هر كسي را متناسب با ميزان توجه او به خدا مي داند و تنها عامل آرام بخش دل ها را ياد خدا بر مي شمارد.[29] تأثير توجه به خدا در ايجاد آرامش قلبي از دو جهت است: 1- خداوند هدف نهايي فطرت انسان است و انسان تا به آن نرسد آرام و قرار نمي گيرد. 2- كسي كه توجه به خدا ندارد در واقع توجه او به دنيا و برخورداري هاي مادي و ظاهري است. چنين فردي هر قدر در جهت كسب نعمت هاي دنيوي تلاش كند راضي نشده و در حسرت چيزهايي است كه ندارد و از طرف ديگر از اين كه نعمت هاي او دستخوش آفات شده در بيم و هراس است. از اين رو قرآن كريم يكي از آثار روگرداني از ياد خدا را تنگي زندگاني دنيوي معرفي مي كند.[30]
اگر خوردن، خوابيدن و كار كردن و غيره رنگ خدايي داشته باشد در آن صورت آرامش بر زندگي حاكم خواهد شد. بر اين اساس اولياء الهي حزن و اندوهي ندارند.
[29] رعد ( ) آية 28.
[30] طه ( ) آية 124.

 چه كنم تا هميشه آرامش خاطر داشته باشم?

متن پاسخ: نگراني‏ها داراي انواع مختلفي است كه برخي از آنها طبيعي بوده و بايد در روان آدمي حاضر باشد، ولي برخي نيز نابه جاست و بايد به مبارزه ريشه‏اي با آن پرداخت.
 در هر صورت آرامش رواني امري مطلوب است كه بايد تلاش كرد تا به ان دست يافت. براي دستيابي به اينآرامش، عمل به توصيه‏هاي زير مي‏توانند كارساز باشد:
 1- سعي در درك صحيح از فلسفه زندگي و حيات. اين مقوله كمك خواهد كرد تا انسان، جايگاه خود را در هستيبشناسد و در پرتو آن راه درست زندگي را بيابد. دسترسي به اين نكته، بخش مهمي از نگراني‏ها را برطرف خواهدساخت.
 2- ياد خدا و توجه به جايگاه او در هستي و اين كه ما در حال سير به سوي او هستيم (انا للّه‏ و انا اليه راجعون).
 3- به پاداشتن نماز در اوقات خود و با توجه به شرايط و آداب آن.
 4- تلاوت قرآن و تأمّل و تدبّر در آيات آن.
 5- مطالعه كتاب‏هاي سودمندي همچون:
1- قدرت فكر ژوزف مورفي
2- پيروزي فكر اسوت
3- راز شاد زيستن
 اميد است با عمل به توصيه‏هاي ياد شده و نيز تلقين‏هاي مثبت به خود، بتوانيد بر نگراني‏هايتان غلبه كرده و نشاطخود را حفظ نماييد.