ایـجـاد هـمـبـسـتـگـی و همدلی میان مسلمانان و اتحاد ملّی که امروزه از دغدغه های اندیشمندان مـسـلمـان بـه ویژه رهبر معظم انقلاب اسلامی است ، در آموزه های اسلامی و دستورهای قرآن کـریم ریشه دارد. مقاله ای که پیش روی خوانندگان گرامی قرار دارد، ترجمه و تلخیص کتاب ((التنوع و التعایش ))2 نوشته آقای ((حسن صفار)) از اندیشمندان شیعی برجسته و امام جمعه شیعیان منطقه القطیف کشور عربستان می باشد.در ایـن مـقـاله بـا بررسی و طرح وجود تنوع و اختلاف در طبیعت و به ویژه میان انسانها، هـدف قـرآنی از تنوع بشری مطرح و پس از آن با اشاره به تجربه تاریخی مسلمانان صـدر اسـلام ، ضـرورت بـازگـشـت بـه آمـوزه هـای اصیل دین اسلام در ایجاد همبستگی و یکپارچگی تبیین گردیده است .

مقدمه

در قرآن کریم آیات بسیاری وجود دارد که از تنوع و گوناگونی حیات بشری سخن می گـویـد؛ اگـر چـه هـمـه انـسـان ها در انسان بودن مساوی هستند و از ویژگی های مشترکی بـرخـوردارنـد، امـا تـفـاوت هـایـی نـیز با یکدیگر دارند. ویژگی های فردی هر کدام از انـسـان هـا از جمله این تفاوت هاست . مثلا هر فردی چهره و صدای مخصوص خود را دارد که باعث شناخته شدن او از دیگران می گردد.هـم چنین افراد بشر دارای هوش و ذکاوت متفاوتی اند و هر کدام نیز در زمینه خاصی از علم ، استعداد و علاقه دارند، اگر چه شرایط محیطی نیز در ایجاد فرصت های کسب علم و دانش مـوثـر اسـت . قـرآن کـریـم دربـاره اخـتـلاف سـطح علم و دانش مردمان می گوید: ((درجات کـسـانـی را کـه بـخـواهـیـم بـالا مـی بـریـم و فـوق هـر صـاحب دانشی دانشوری است ))3 بـرخـورداری از سـطـح اقـتـصـادی و معیشت زندگی انسان ها نیز با یکدیگر متفاوت است : بـعـضـی فـقـیـرنـد و بـعـضـی دیـگر ثروتمند. خداوند می فرماید: ((ما معاش آنان را در زندگی قرار داده ایم تا بعضی از آنها بعضی (دیگر) را در خدمت گیرند.))4 البته با وجـود ایـن تـفـاوت هـا امـکـان ایـجاد همزیستی ، وحدت و همدلی میان انسان ها وجود دارد. به ویـژه ایـنـکـه آمـوزه هـای دین مبین اسلام بر این مساله تاکید فراوان دارند. در این نوشتار ابـتـدا بـه بـیـان تـفـاوت ها و تنوع ها میان انسان ها می پردازیم و پس از آن لزوم ایجاد وحـدت و همدلی میان مسلمانان را براساس رهنمودهای قرآن کریم و تجربه تاریخ اسلام مورد بررسی قرار می دهیم .