نزول برخي آيات نه تنها مردم عادي، بلکه خود پيامبر اسلام صلي الله عليه و آله را نيز تحت تأثير قرار مي داد به گونه اي که ايشان تا مدتي گريان بود و کسي جرأت نمي کرد با آن حضرت سخن گويد. از جمله وقتي اين آيات نازل شد:
و ان جهنم لموعدهم أجمعين لها سبعه أبواب لکل باب منهم جيء مقسوم
و به يقين، دوزخ و جهنم، ميعادگاه همه ي آن هاست؛ هفت در دارد و براي هر دري، گروه معيني از آن ها تقسيم شده اند. (5)
پيش از آن که پيامبر اسلام صلي الله عليه و آله آن را براي کسي تلاوت کند، خود به شدت تحت تأثير قرار گرفت و شروع به گريستن کرد. اصحاب هم بدون اين که بدانند جبرئيل چه آيه اي آورده است و دليل گريه ي پيامبر صلي الله عليه و آله چيست؟ از شدت گريه ي آن حضرت به گريه افتادند و کسي هم توانايي سخن گفتن با ايشان را نداشت.
عادت پيامبر اين بود که هر زمان دخترش فاطمه عليها السلام را مي ديد، مسرور مي شد. در اين حال اصحاب گفتند: تنها کسي که بتواند با آن حضرت سخن بگويد، حضرت فاطمه عليها السلام است.
سلمان فارسي رهسپار خانه ي فاطمه عليها السلام شد. وقتي اجازه خواست و وارد گرديد، ديد مقداري جو پيش روي فاطمه عليها السلام است و در حال آرد کردن آن مي باشد و هم زمان اين آيه ي شريفه را مي خواند:
و ما عند الله خير و أبقي
و آن چه نزد خداست، براي شما بهتر و ماندگارتر است. (6)
سلمان، ماجراي گريه ي پيامبر صلي الله عليه و آله را به فاطمه عليها السلام خبر داد. آن بانو برخاست و به عزم ديدار پدرش بيرون آمد.
لباس هاي ايشان آن چنان کهنه و پروصله بود که وقتي چشم سلمان به آن ها افتاد، بي اختيار گريست و گفت: «اين چه اندوه بزرگي است که دختران قيصر و کيسري بايد لباس هاي حرير و ابريشم بپوشند، ولي لباس دختر محمد صلي الله عليه و آله اين چنين کهنه و پروصله باشد؟ » آنان با شتاب رفتند تا بر پيامبر اسلام صلي الله عليه و آله وارد شدند.
هنگامي که چشم فاطمه عليها السلام به پدر بزرگوارش افتاد، نخست عرض کرد: «اي رسول گرامي! سلمان از لباس من تعجب مي کند، قسم به آن خدايي که تو را خلق کرد و به رسالت برگزيد، پنج سال است که ما يک پوست گوسفند بيشتر نداريم. روزها شتر خود را روي آن علف مي دهيم و شب ها فرش زير پاي ما است. » حضرت رسول صلي الله عليه و آله فرمود: «اي سلمان! فاطمه از پيشتازان بهشت است. » پس از آن فاطمه عليها السلام گفت: «اي پدر! فدايت شوم چه چيز شما را به گريه درآورده است؟ » پيغمبر آن دو آيه را بر او خواند. وقتي حضرت فاطمه عليها السلام آيات را شنيد، منقلب شد و از شدت ناراحتي با صورت بر زمين افتاد و صداي ناله اش بلند شد و گفت: «اي واي! بر آن کسي که داخل آتش جهنم شود. » سلمان گفت: «اي کاش! من گوسفندي براي خانواده ام بودم و آنان گوشت مرا مي خوردند و پوستم را پاره مي کردند و هرگز اسم آتش را نمي شنيدم» .
ابوذر گفت: «اي کاش! مادرم عقيم بود و مرا نزاييده بود و هرگز اسم آتش و جهنم را نمي شنيدم. »
مقداد گفت: «اي کاش! پرنده اي بودم و در بيابان هاي دوردست به سر مي بردم و حساب و کيفري نداشتم و نام آتش را نمي شنيدم» .
حضرت علي عليه السلام گفت: «اي کاش! درندگان، گوشت مرا پاره پاره مي کردند و مي خوردند. اي کاش! از مادر متولد نشده بودم و جريان آتش و دوزخ را نمي شنيدم» . پس از آن علي عليه السلام دست خود را بر سر گذاشت و گريه کرد و گفت:
آه از دوري سفر و کمي زاد و توشه در سفر قيامت براي گناه کاراني که به سوي آتش مي روند و به سرعت داخل دوزخ مي شوند. آنان بيماراني هستند که کسي از آن ها عيادت نمي کند؛ مجروحاني هستند که مداوا نمي شوند؛ اسيراني هستند که رها نخواهند شد. مي خورند و مي آشامند، اما از آتش و در ميان طبقات آن زير و رو مي شوند. آنان در اين جهان جامه هاي پنبه پوشيدند و در آن جا جامه هاي آتش مي پوشند؛ در اين جهان با زنان خود دست در گردن بودند، در آن جا هم نشين شياطين و مارهاي جهنمي مي شوند. (7)
تفسير آيه
خداوند در صريح ترين تهديدهاي خود به پيروان شيطان، مي فرمايد: «جهنم ميعادگاه همه ي آن هاست» و گمان نکنند که مي توانند از چنگال مجازات بگريزند و به حساب شان رسيدگي نمي شود، بلکه به حساب همه ي آنان يک جا و در يک محل رسيدگي خواهد شد.
«همان دوزخي که هفت در دارد و براي هر دري، گروهي از پيروان شيطان تقسيم شده اند» . اين درها، در حقيقت درهاي گناهاني است که به وسيله ي آن، افراد وارد دوزخ مي شوند، هر گروهي به دليل ارتکاب گناهي و از دري» .
همان گونه که درهاي بهشت، طاعات و اعمال صالح و مجاهدت هايي است که به وسيله ي آن بهشتيان وارد بهشت مي شوند.
پيام ها
1- عذاب و سختي هاي جهنم به حدي حتمي و وحشت ناک است که پيامبر خدا صلي الله عليه و آله، فاطمه زهرا عليها السلام، امام علي عليه السلام و بهترين اصحاب رسول خدا را چنين به گريه و غم و اندوه وامي دارد! پس واي بر حال ما با اين همه گناهان! ! !
2- در زمان حيات رسول خدا صلي الله عليه و آله، بين مسلمانان معروف بود که حضرت چنان دخترش فاطمه زهرا عليها السلام را دوست دارد که هرگاه او را ببيند، خوشحال مي شود؛ يعني فاطمه مايه ي خوشحالي دل رسول خداست. اين مطلب نشان دهنده ي شخصيت والاي فاطمه زهرا عليها السلام است.
3- فاطمه زهرا عليها السلام کارهاي داخل خانه را با نيت رضايت الهي انجام مي داد و با اين ذکر خود را تسکين مي بخشيد: «و ما عندالله خير و أبقي؛ آن چه نزد خداست، براي شما بهتر و ماندگارتر است» پس اگر هر کس با نيت الهي کارهاي خود را انجام دهد، عبادت الهي محسوب مي شود و نزد خداوند مستحق پاداش است.