اعـتـقـاد بـه مـعـاد از اصـول خـدشـه نـاپـذیـر ادیـان الهـى اسـت و اصـولا مکاتبى که فاقد این اصـل بـاشند، الهى نیستند. در جهان بینى اسلامى؛ معاد و سراى آخرت از اهداف نهایى آفرینش شمرده شده و قرآن مجید در این باره مى فرماید: «اءفحسبتم اءنما خلقناکم عبثا واءنکم إلینا لا ترجعون؛ آیا گمان کرده اید شما را بیهوده آفریده ایم، و به سوى ما بازنمى گردید؟» سوره ی مؤ منون، آیه ی115. از ایـن آیـه چـنـیـن بـرداشـت مـى شود که ناباوران به رستاخیز به هدف زندگى انسانى دست نیافته اند و در وادى پوچ گرایى غلتیده اند. چنان که نقش ارزنده اعتقاد به معاد نیز براى مؤ منان به آن آشکار مى شود. اعـتـقـاد بـه مـعـاد ـ در شـکـل عـام آن یـعـنـى بـاور داشتن حساب و کتاب، ورود به بهشت و دوزخ، بـازگـشـت به محضر ربوبى و... ـ با همه ابعاد زندگى مؤ من عجین گشته و کمتر عملى را مى یـابـیـم که چنین پیوندى با معاد نداشته باشد. نقش سازنده معاد در ابعاد گوناگون زندگى سـبـب شـده که ادیان و مذاهب آسمانى براى تربیت افراد و اصلاح جامعه، تلاشى گسترده جهت پـرورش ایـمـان بـه مـعاد در دل مردم، به عمل آورند. به خصوص در قرآن کریم قسمت مهمى از مـسـائل تـربـیـتـى از هـمـین راه تعقیب مى شود و شگفت آور نیست که در این کتاب آسمانى در حدود 1200 آیه به مساءله معاد و خصوصیات آن پرداخته است. 

ایـمـان و اعتقاد به معاد، آثار ارزنده اى در زندگى فردى و اجتماعى انسان دارد که به اختصار مورد برسى قرار مى گیرد.

در زندگى فردى 

اعـتـقـاد بـه مـعـاد، مـنـشـاء گـرایـش انـسـان بـه خـصـلت هـاى نـیـک و فـضـایـل اخـلاقـى است. سخاوت، از خودگذشتگى، انفاق، راستگویى، مبارزه با ستمگران، حـمـایت از مستضعفان، صبر و پایدارى در سختى ها از آثار ایمان به معاد است؛ چرا که مؤ منان به حیات اخروى، براى رسیدن به پاداش بى مانند قیامت از هیچ تلاشى فروگذار نمى کنند. مولاى متقیان (ع ) در توصیف پارسایان [ و مؤ منان به سراى آخرت ] چنین مى فرماید: پـارسـایـان، در دنـیـا اهـل فـضـیـلت انـد: سخن آنان صواب، جامه آنان میانه روى و روش آنان فروتنى

است، بر حرام هاى الهى چشم فرو مى بندند و به علم سودمند گوش مى سپارند، در سـخـتى و بلا، چنان که گویى در آسایش و راحتى به سر مى برند، اگر مدت عمرى نبود که خدا برایشان مقرر داشته، به سبب شوقى که به ثواب و بیمى که از عذاب دارند چشم برهم زدنـى جـان هـایـشان در بدن هایشان قرار نمى گرفت. تنها آفریدگار در نظرشان بزرگ و جـز او در دیـدگـانـشان خرد مى نماید. با بهشت چنان اند که گویى آن را مى بینند و غرق نعمت هـاى آن مـى بـاشـنـد و بـا دوزخ چـنـان انـد کـه گـویـى آن را مـى بـیـنـنـد و بـه عـذاب آن گرفتارند. 
حـضـرت على (ع ) و فرزندان و همسرش، سه روز پیاپى روزه نذرى گرفتند و هنگام افطار، غـذاى خـود را بـه یـتـیـم، فـقـیـر و اسـیـر داده، بـا آب افـطـار کـردنـد. دربـاره دلیل این فداکارى در سوره انسان چنین مى خوانیم: « إنا نخاف من ربنا یوما عبوسا قمطریرا؛ ما از پروردگارمان خائفیم در آن روزى که عبوس (گرفته) و سخت است.» سوره ی انسان، آیه ی10. کـسـى کـه مـعـاد را بـاور دارد، هـمـواره از خـویـشـتـن مراقبت مى کند، گرد معصیت نمى گردد و از آلودگى ها اجتناب مى کند تا از عواقب شوم آن ها ایمن باشد، چرا که او مى داند: « فمن یعمل مثقال ذرة خیرا یره * ومن یعمل مثقال ذرة شرا یره؛ پـس هـر کس هم وزن ذره اى نیکى کند، آن را خواهد دید * و هر که هم وزن ذره اى بدى روا دارد آن را خواهد دید.» سوره ی زلزله، آیه ی7ـ8. 

در زندگى اجتماعى 

جـامـعـه از مـجـمـوعـه افـرادى تـشـکـیـل شـده کـه بـا یـکـدیـگـر در ارتـبـاط و تـعـامـل هـسـتـنـد. اگـر بـر روابـط افـراد جامعه، ایمان به مبداء و معاد حاکم باشد، پیشرفت، سرافرازى و سربلندى جامعه را دربرمى گیرد و آثار سازنده اى در پى خواهد داشت. برخى از آثار سازنده ایمان به معاد از این قرارند: 

1 ـ تاءمین امنیت اجتماعى 

در کـشـورهـاى پیشرفته جهان، براى پیشگیرى از دزدى، آدم کشى، جرم و جنایت ازدستگاه هاى پـلیـسـى بـسـیـار قـوى و مـجـهـز بـه مـدرن تـریـن وسـائل اسـتـفـاده مـى شـود. ولى بـا ایـن حـال، شـاهـد شـنـیـع تـریـن جـنـایـت هـا و مـرگ بـارتـریـن فـجـایـع و قتل و غارت هاى دهشتناک هستیم. سبب ظاهرى این است که نمى توان براى هر فرد ناظر و مراقبى گـمـاشـت و بـر فرض امکان، خود مراقب و پلیس هم بشر است و نیاز به مراقب دیگرى دارد. در سـال، 1357، در نـیـویـورک شـبـى بـه طـور نـاگهانى خاموشى وسیعى پیش آمد، بسیارى از آمریکایى ها از فرصت استفاده کرده، به چپاول و غارت مغازه ها پرداختند، به طورى که تعداد دستگیرشدگان توسط پلیس به سه هزار نفر رسید! آرى، تـنـهـا ایـمـان بـه خـدا و تـرس از مـجـازات دادگـاه عـدل الهـى اسـت کـه امـنیت و آسایش را در جامعه برقرار مى کند؛ چرا که این ایمان، نگهبانى از درون انسان است که همواره او را از بدى ها بازمى دارد و به خوبى ها رهنمون مى کند. باور به حـیـات اخروى و ثواب و عقاب آن از (فضیل بن عیاض ) ـ که سرکرده راهزنان بود و مسافران از شـنـیـدن نـام او بـر خـود مـى لرزیـدنـد ـ انـسـانـى متواضع، خدوم و الهى ساخت که عبادت و خدمتگزارى او به خلق خدا، زبانزد همگان بود ادامه دارد.