قال رسول اللَّه صلى الله عليه وآله وسلم : «كلّكم راع و كلّكم مسئول عن رعيته. فالامام يسأل عن النّاس و الرجل يسأل عن اهله و المرأة تسأل عن بيت زوجها و العبد عن مال يسأل» .
 همه شما نگهبان هستيد و همه درباره‏ى آنچه را بايد نگهبانى كنيد مورد سؤال قرار مى‏گيريد. رهبر درباره مردم و مرد درباره خانواده‏اش و بنده به خاطر مال مولاى خود مسؤول مى‏باشد. (الميزان 8 / 12)

  2 - سؤال از چهار امر در قيامت
 قال رسول اللَّه صلى الله عليه وآله وسلم : «لا تزول قد ما عبد يسئل من اربع عن عمره فيما افناه و من شبابه فيما ابلاه و من ماله عما اكتسب و فيما انفق و عن حبّنا اهل البيت».
 هيچ انسانى در قيامت قدم از قدم برنمى‏دارد جز آنكه از چهار چيز از او سؤال مى‏كنند، از عمرش كه در چه راهى فنا كرده و از جوانى او كه در چه مسيرى گذرانده و از ثروتش كه از چه راهى به دست آورده و مصرف كرده و از دوستى ما اهل بيت . (بحار 7 / 278)

  3 - سؤال از اعضاء و جوارح
 قال الصادق عليه السلام : «انّ السمع و البصر و الفؤاد كلّ اولئك كان عنه مسؤولاً». قال يسأل السمع عمّا سمع و البصر عمّا نظر اليه و الفؤاد عمّا عقد عليه» .
 به راستى كه گوش و چشم و قلب از همه آنها سؤال مى‏شود، امام صادق عليه السلام در تفسير آيه مى‏فرمايد گوش از آنچه شنيده و چشم از آنچه ديده و قلب از آنچه كه به آن گره خورده سؤال مى‏شود . (كافى 3 / 65)
  4 - سؤال از شهرها و بندگان‏
 قال على عليه السلام: «اتّقوا اللَّه فى عباده و بلاده فأنّكم مسئولون حتى عن البقاع و البهائم».
 از خدا بترسيد زيرا شما در قيامت در پيشگاه خدا مسؤول بندگان خدا، شهرها، خانه‏ها و حيوانات هستيد . (نهج‏البلاغه خطبه 167)

حساب در قيامت

 آيات
 1 - خداوند حسابرس اعمال:
 «ثم ان علينا حسابهم» غاشيه، 26
 و مسلّماً حسابشان نيز با ما است .
 «فانما عليك البلاغ و علينا الحساب» رعد، 40
 تو فقط مأمور ابلاغ هستى و حساب آنها بر ماست .

  2 - كفايت خداوند براى حسابرسى:
 «و كفى‏ باللَّه حسيباً» احزاب، 39
 همين بس كه خداوند حسابگر و پاداش دهنده اعمال آنها است .

  3 - كفايت انسان براى حسابرسى خويش:
 «اقرأ كتابك كفى بنفسك اليوم عليك حسيباً» اسراء، 14
 به او مى‏گوييم كتابت را بخوان كافى است كه امروز خود حسابگر خويش باشى .

  4 - سريع الحساب بودن خداوند:
 «و هو اسرع الحاسبين» انعام، 62
 او سريعترين حسابگران است .
  5 - محاسبه از امور ظاهرى و باطنى:
 «ان تبدوا ما فى انفسكم او تخفوه يحاسبكم به اللَّه» بقره، 284
 اگر آنچه را در دل داريد آشكار سازيد يا پنهان، خداوند شما را بر طبق آن محاسبه مى‏كند .

  6 - محاسبه از كوچكترين اعمال:
 «يا بنى انّها ان تكُ مثقال حبّة من خردل فتكن فى صخرة او فى السموات او فى الارض يأت بها اللَّه ان اللَّه لطيف خبير» لقمان، 16
 پسرم اگر به اندازه سنگينى دانه خردلى كار نيك يا بد باشد و در دل سنگى يا در گوشه‏اى از آسمان‏ها و زمين قرار گيرد خداوند آن را در قيامت براى حساب مى‏آورد خداوند دقيق و آگاه است .

  7 - آسان بودن حساب مؤمنان:
 «فامّا من اوتى كتابه بيمينه فسوف يحاسب حساباً يسيراً» انشقاق، 8،7
 پس كسى كه نامه اعمالش به دست راستش داده شود به زودى حساب آسانى براى او مى‏شود .

  8 - سخت بودن حساب كافران:
 «يا ليتنى لم اوت كتابيه و لم ادر ما حسابيه» حاقّه، 26
 مى‏گويد اى كاش هرگز نامه اعمالم را به من نمى‏دادند و نمى‏دانستم حساب من چيست .

  9 - بدى حساب كافران:
 «و الذين لم يستجيبوا له لو انّ لهم ما فى الارض جميعاً و مثله معه لافتدوا به اولئك لهم سوء الحساب» رعد، 18
 و كسانى كه دعوت او را اجابت نكردند آنچنان در وحشت عذاب الهى فرو مى‏روند كه اگر تمام آنچه كه روى زمين است و همانندش از آنِ آنها شود، همه را براى رهايى از عذاب مى‏دهند (ولى از آنها پذيرفته نخواهد شد) براى آنها حساب بدى است .

  10 - عذاب الهى بخاطر فراموش كردن روز حساب:
 «ان الذين يضلّون عن سبيل اللَّه لهم عذاب شديد بما نسوا يوم الحساب» ص، 26
 كسانى كه از راه خدا گمراه شوند عذاب شديدى به خاطر فراموش كردن روز حساب دارند .