در نماز واجب است مي‌گوييم: «اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقيمَ» ما را به راه راست هدايت كن‏. آن هم وسط سوره‌ي حمد است. يعني چه؟ يعني آدم هر لحظه ممكن است، از خط بيرون برود. در فارسي مي‌گوييم: فلاني روي فُرم است. فلاني روي خط راه مي‌رود. يعني پايش را از خط خودش دراز نمي‌كند. معتدل است، استاندارد است. در نماز بايد حمد و سوره‌ات استاندارد باشد. «وَ لا تَجْهَرْ بِصَلاتِك‏» با صداي بلند غير معمول نباشد، «وَ لا تُخافِتْ بِها» (اسراء/110) يواش هم نگو. آرام نماز بخوان. «وَ اغْضُضْ مِنْ صَوْتِك‏» (لقمان/19) با مردم حرف مي‌زني، صدايت را بلند نكن. طبيعي حرف بزن. راه رفتن آرام و معمولي باشد. خيلي محكم پايت را به زمين نزن به علامت غرور و تكبّر. «إِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْأَرْض‏» (اسراء/37) زمين سوراخ نمي‌شود. خيلي هم گردنت را دراز نكن. «وَ لَنْ تَبْلُغَ الْجِبالَ طُولا» (اسراء/37) از كوه درازتر نمي‌شوي. مي‌خواهد بگويد: آرام باش. حديث داريم بعضي سختي‌ها براي آن است كه ما را استاندارد كند. مثلاً بيماري، مرگ، فقر. اگر نبود، انسان دائم چموشي و گردنكشي مي‌كرد. بايد به خدا توكل كنيم. اينكه بعضي‌ها شكست مي‌خورند، اين شكست‌ها براي اين است كه معتدل شوند. مي‌گويد: نه من محاسبه كردم، چنين و چنان مي‌شود، خدا مي‌فرمايد: من هم هستم. ممكن است همه‌ي محاسباتت را بكني، ولي بايد به من هم توكل كني.

در مصرف

زياد ولخرجي مي‌شود، در خانه‌ها، در پختن، در نانوايي، در آب، در برق، در گاز، اسراف هم گناه كبيره است. «أَهْلَكْنَا الْمُسْرِفينَ» (انبياء/9) يعني ما آنهايي كه مصرفشان، گرچه از حلال است، ولي اسراف مي‌كنند هلاكشان مي‌كنيم.
حديث داريم كساني كه ساختمان‌هايي مي‌سازند كه نيازشان نيست. همين ساختمان روز قيامت غُل مي‌شود بر گردن صاحبش. «كَنز»، كَنز همان گنج است. كساني كه پول‌هايشان را ذخيره مي‌كنند و اينقدر پول نمي‌خواهند. چند سال ديگر زنده هستي؟ دخترهايت كه الحمدلله عروس شدند، پسرهايت هم كه داماد شدند، الآن هم كه سن تو بالا است، چقدر مي‌خواهي؟ خوب چهار تا وام بده، چهار تا گره را باز كن. حرص مي‌زند. قرآن مي‌فرمايد: كساني كه دارند، و در راه خدا انفاق نمي‌كنند، اين را روز قيامت داغ مي‌كنند، «فَتُكْوى‏ بِها جِباهُهُم‏» (توبه/35) به پيشاني‌اش مي‌زنند. «وَ جُنُوبُهُمْ» به پهلويش هم مي‌زنند. به او مي‌گويند: «هذا ما كَنَزْتُم‏» (توبه/35) اين همان چيزي است كه گنج و پنهان كردي.
عدالت اقتصادي براي همين است كه درآمدها استاندارد باشد. مصرف‌ها استاندارد باشد. ما الآن تشكر‌هايمان استاندارد نيست. از ورزش تشكر مي‌كنيم. اما اگر يك استاد دانشگاه، يك دانشجو يك ابتكاري انجام داد، آيا دانشجوي مبتكر در كشور ما ارزشش بيشتر است يا فوتباليست؟ خوب از اين معلوم مي‌شود كه تشكر‌هاي ما استاندارد نيست. من نمي‌گويم از فوتباليست تشكر نكنيد. من مي‌گويم: همينطور كه از اين تشكر مي‌كنيد، از او هم تشكر كن.
  در معاملات

استاندارد مربوط به مسلمان هم نيست. به كافر هم جنس مي‌فروشيد بايد جنس سالم بفروشيد. نمي‌شود گفت: بابا، حالا اين يهودي است، مسيحي است. كافر است. كمونيست‌ است. هرچه مي‌خواهد باشد. قرآن نفرموده: «لا تَبْخَسُوا المؤمنينَ أَشْياءَهُم‏» كم مؤمنين نگذار. مي‌فرمايد: «لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُم‏» (اعراف/85) ناس يعني مردم. يعني هركس هست شما حق نداري جنس فاسد به او بفروشيد. قرآن مي‌فرمايد در آفرينش حساب و كتاب است. «وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِل‏» (يس/39) ماه را منزل به منزل روي فرمول برديم. شما نگاه مي‌كني مي‌گويي: شب شانزدهم، هفدهم، سوم و پنجم است. پس اين فرمول دارد. «الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبانٍ» (الرحمن/5) خورشيد و ماه حساب  كتاب دارد. فرمول دارد. «لاَ الشَّمْسُ يَنْبَغي‏ لَها أَنْ تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَ لاَ اللَّيْلُ سابِقُ النَّهار» (يس/40) حركت كرات طوري است كه نه به هم اصطكاك دارند، و نه از هم پيشي مي‌گيرند. بهشت روي فرمول است. «قَواريرَا مِنْ فِضَّة» (انسان/16) ظرفي نقره‌اي، «قَدَّرُوها تَقْديرا» (انسان/16) نه زياد، نه كم. «قَدَّرُوها تَقْديرا» حساب و كتاب دارد. استانداردهاي بين‌المللي خوراك و پوشاك و مسكن است قرآن مي‌فرمايد: استاندارد در حركت خورشيد، در حركت ماه، در درخت‌ها، در درياها، در مرگ، در حيات، در بهشت هم هست.
با خلافكار

عقايد ما هم استاندارد دارد، يعني آن عقيده‌اي كه شما داري درست است؟ امامان معصوم  فرموده‌اند: اگر يك حديثي از ما شنيديد، استانداردش كنيد، چطور؟ با قرآن تطبيق كنيد. اگر اين حديث ضد قرآن بود، حديث ما را هم به ديوار بزنيد. درهم‌هايي نزد اميرالمؤمنين  آوردند. نگاهش به يك درهم خورد فرمود: اين جعلي است. درهم را برداشت شكست فرمود: «أَلْقِهِ فِي الْبَالُوعَة» (كافي/ج5/ص160) «بالوعه» چاهي است كه آب نجس در آن مي‌رود. اين را در آن چاه بياندازيد.
يك مسجد غير استاندارد بود، پيغمبر  فرمود: خراب كنيد. مسجد ضرار! فرمود: اين مسجد استاندارد نيست. اهدافش درست نيست. تصميمش غلط است. منافقين گفتند: يك مكاني بسازيم به اسم مسجد داخل آن برويم، اطلاعات جمع كنيم، براي خارجي‌ها بفرستيم. ارصاد، رصدخانه، كمين‌گاه، نفرمود: درش را قفل كنيد. خراب كنيد و جاي آن هم زباله بريزيد. ما يك غذايي كه، مي‌ترسيم بخوريم، به فقيرها مي‌دهيم. خودت مي‌ترسي بخوري به فقيرها مي‌دهي؟ اين لباس كهنه است، خوب به يك فقير مي‌دهيم. قرآن مي‌فرمايد: «لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّون‏» (آل عمران/92) چيزي به فقير مي‌دهي، چيز خوب و استاندارد بده.

اعتدال

درس خواندن ما استاندارد است؟ كتاب‌هاي درسي ما استاندارد است؟ مسجدهاي ما استاندارد است؟ منبرهاي ما استاندارد است؟ شب قدر ما استاندارد نيست. شب قدر «إِنَّا أَنْزَلْناهُ في‏ لَيْلَةِ الْقَدْر» شب قدر شب نزول قرآن است. دو ساعت الغوث، الغوث مي‌خوانيم. خوب است. اما خود قرآن سهم ندارد. مساجدي هست كه شب قدر شب نزول قرآن از تفسير قرآن خبري نيست. موقوفات ما استاندارد نيست. براي امام حسين  تا دلت بخواهد موقوفات است. براي تفسير و تدبّر هنوز وقف‌نامه پيدا نكرده‌ايم. براي حج هزارها آدم آماده باش است. ولي براي زكات يك نفر آماده باش نيست. حج و زكات هردو جزء دين است. خدايا ما را به راه مستقيم، راه اعتدال، راه حق، راه خودت و انبيائت، راهي كه دوست داري، راهي كه ما را به تو نزديك مي‌كند، هدايت فرما.