چنانكه مى‏دانيم در عصر حاضر اكثريت روى زمين ديندارند و به خدائى كه جهان را آفريده معتقدند و آن را پرستش مى‏كنند.
بشر ديروزى نيز حال بشر امروزى را داشته؛ و تا جائيكه تاريخ نشان مى‏دهد اكثريت افراد بشر ديندار بوده و خدائى براى جهان آفرينش اثبات مى‏كرده‏اند. اگرچه در ميان جامعه‏هاى خداشناس و متدين اختلاف نظر نيز وجود داشته است و هر قومى مبدء آفرينش را با اوصاف مخصوصى توصيف نموده‏اند وليكن در اصل مطلب، اتفاق كلمه داشته‏اند حتى در باستانى‏ترين آثار كه از بشر اولى كشف شده نشانه‏هائى از وجود دين و خداشناسى يافت مى‏شود و علايمى در دست است كه آنان بماوراء طبيعت اعتقاد و ايمان داشته‏اند. و حتى در قاره‏هاى تازه مانند آمريكا و استراليا و جزاير دوردست قاره قديم كه در قرنهاى اخير كشف شده اهالى بومى خداشناس بوده و بااختلاف سليقه‏ها مبدئى براى جهان آفرينش اثبات مى‏كرده‏اند با اينكه تاريخ ارتباط آنان با دنياى قديم هرگز بدست نيامده است.

تأمل در اين مطلب كه اعتقاد به خدا هميشه در ميان بشر بوده روشن مى‏كند كه خداشناسى فطرى انسان است و بشر با فطرت خدادادى خود خدائى براى آفرينش جهان اثبات مى‏كند. قرآن كريم باين خاصيت فطرى انسان اشاره كرده مى‏فرمايد:
و لئن سألتهم من خلقهم ليقولن الله. اگر از آنان بپرسى چه كسى آنان را آفريده است؟ البته خواهند گفت: خدا⁹. و نيز مى‏فرمايد: و لئن سألتهم من خلق السموات و الارض ليقولن الله. و اگر از آنها بپرسى آفريدگار آسمانها و زمين كيست؟ البته خواهند گفت: خدا¹⁰.

اثر اين كنجكاوى در زندگى انسان

اگر انسان باين پرسشها كه در خصوص آفريدگار جهان و پديد آورنده نظام واحد آن كه باقتضاء غريزه براى وى جلوه‏گر مى‏شود پاسخ مثبت داده مبدء فناناپذيرى براى پيدايش جهان و گردش نظام شگفت‏آور آن اثبات كرده همه چيز را باراده شكست‏ناپذير وى كه متكى به قدرت و علم بى پايان اوست ارتباط داده است. در نتيجه يكنوع دلگرمى و اميدوارى سراسر وجودش را خواهد گرفت و در سختيها و دشواريهائى كه در مسير زندگى با آنها برخورد مى‏كند و در مشكلاتى كه راه هر گونه چاره‏جوئى را بروى وى مى‏بندد هيچگاه دچار نوميدى مطلق نخواهد شد زيرا مى‏داند كه زمام هر علت و سببى هر چه نيرومند هم باشد بدست تواناى خداى بزرگ است و همه چيز زير فرمان اوست. چنين كسى هرگز باسباب و علل؛ تسليم مطلق نمى‏شود و گاهيكه اوضاع جهان بكام وى پيش مى‏رود مغرور نگشته و باد در دماغ نمى‏اندازد و موقعيت حقيقى خود و جهان را فراموش نمى‏كند زيرا مى‏داند كه اسباب و علل ظاهرى سر خود نيستند و طبق فرمانى كه از پيشگاه خداى متعال دريافت مى‏كنند پيش مى‏روند و بالاخره چنين انسانى درك مى‏كند كه در جهان هستى جز خداى بزرگ بچيز ديگرى نبايد سر تعظيم فرود آورد و نسبت بهيچ فرمانى جز فرمان وى نبايد تسليم مطلق شد. ولى كسيكه بپرسشهاى نامبرده پاسخ منفى داد از آن اميدوارى و واقع‏بينى و بالاخره از اين بلند طبعى و شجاعت فطرى برخوردار نيست. از اينجا است كه مى‏بينم در ملتهائى كه روح ماديت غلبه دارد روزبروز انتحار و خودكشى زيادتر مى‏شود و كسانيكه همه دلبستگى‏شان باسباب و علل حسى است با كوچكترين اوضاع نامساعد از سعادت خود نوميد شده بزندگى خود خاتمه مى‏دهند ولى كسانيكه از نعمت خداشناسى برخوردار هستند هنگاميكه خود را در كام مرگ هم مشاهده مى‏كنند نوميدى بخود راه نمى‏دهند و باينكه خداى توانا و بينائى دارند دلگرم و اميدوار مى‏باشند.حضرت امام حسين (عليه السلام) در آخرين ساعات زندگى خود كه از هر سو هدف تير و شمشير دشمن بود مى‏فرمود: تنها چيزى كه اين مصيبت ناگوار را بر من آسان مى‏سازد آنست كه خدا را پيوسته ناظر اعمال خويش مى‏بينم.