وسائل غيرطبيعى كه ريشه ثابتى در طبيعت ندارد محكوم بشكست است و دير يا زود از ميان مى‏رود. دست زدن باين وسائل غيرطبيعى در آيينى مانند اسلام كه مى‏خواهد براى هميشه در ميان بشر حكومت نمايد درست نيست. بهمين سبب دين اسلام در پيشرفت خود هرگز بزور متوسل نشده است، و اينكه بعضى گفته‏اند: دين اسلام دين شمشير است در حقيقت ظاهر جنگهاى صدر اسلام بغلط افتاده و كوركورانه باين قضاوت گرفتار شده‏اند؛ زيرا دينى كه بر اساس علم و ايمان پايه گذارى شده از آن برتر است كه براى پيشرفت مقاصد عالى خود و ايجاد ايمان در دلهاى مردم بشمشير متوسل شود (به فلسفه وجهاد در اسلام مراجعه شود) و نيز به همين سبب اسلام براى پيشرفت خواسته‏هاى خود راه نيرنگ و دروغ‏پردازى و شعبده بازى‏هاى سياسى را نپيموده است. زيرا اسلام هدفى جز زنده شدن حق و مردن باطل ندارد. و پيمودن راه باطل براى رسيدن به حق، خود سبب از بين رفتن حق است. خداى متعال در كلام خود مى‏فرمايد خدا ستمكاران و بدكاران و كسانيكه حق را مى‏پوشانند و مخفى مى‏كنند بمقاصد خود نمى‏رساند.

تبليغ و دعوت

اسلام براى هدايت مردم و گسترش حق راهى را انتخاب كرده كه با فطرت و آفرينش انسان موافق و سازگار است و آن؛ راه تبليغ و دعوت است كه با روشن نمودن حقايق؛ غريزه واقع‏بينى و سعادت خواهى بشر را بيدار نموده او را بآسانى بدست حق مى‏سپارد.
اين روش يعنى تبليغ و دعوت شويه‏اى است كه همه پيامبران الهى آن را بكار برده‏اند در اسلام كه خاتم اديان و مجهزتر از همه مى‏باشد حد اعلاى آن بكار رفته است و بر همه مسلمانان واجب كرده كه اين راه را عملى ساخته در نشر و توسعه دين كوتاهى نكنند.
خداى متعال پيامبر خود را مخاطب ساخته مى‏فرمايد: بگو راه من و پيروان من اين است كه با بصيرت كامل مردم را بسوى خدا دعوت كنيم. سوره يوسف آيه 108.
روش تبليغ - از آيه گذشته برمى‏آيد كه: بايد عوت و تبليغ با بينائى كامل انجام گيرد، در نتيجه بايد اولا مبلغ مسائل دينى مورد تبليغ را بداند و ثانياً بروش تبليغ و شرائط و آداب آن كاملا آشنا باشد. البته شرائط و آداب تبليغ بسيار است مانند خوش خلقى و خوشروئى و وقار و سنگينى و بردبارى و احترام بحق و انصاف؛ ولى مهمترين آنها دو چيز است: علم و عمل، زيرا آنكه بدون علم تبليغ مى‏كند چون حقيقت امر را نمى‏داند مانند تبليغ كنندگان باطل از پايمال شدن حق و گمراهى مردم باك ندارد، و كسيكه بعلم خود عمل نمى‏كند در حقيقت آنچه را كه با گفته خود امر مى‏كند با عمل خود تكذيب مى‏نمايد و آنچه را با گفته‏هاى خود مى‏ستايد با كردار خود از آن بيزارى مى‏جويد. كسيكه ديگران را بچيزى دعوت مى‏كند و خود نمى‏كند؛ مانند كسى است كه چيزى را با يكدست پيش مى‏كشد و با دست ديگر پس مى‏زند.
خداوند در كلام خويش مى‏فرمايد: آيا مردم را بنيكى امر و خود را فراموش مى‏كنيد؟ سوره بقره، آيه 44.
امام هشتم (عليه السلام) فرموده است كه مردم را با گفتار و كردار دعوت كنيد با گفتار تنها.

آموزش و پرورش در اسلام:

اسلام جهل و نادانى را نكوهش مى‏كند و علم و دانتش را مى‏ستايد و پيروان خود را بكسب علم و فضيلت تشويق مى‏نمايد.

در حاليكه كتابهاى دينى ديگر از تفكر آزاد و بررسى سخنان مخالفان خود نهى مى‏كنند كتاب آسمنى اسلام بپذيرفتن حق اگرچه از مخالف شنيده شود امر مى‏كند، و با بشر از راه استدلال و بحث آزاد سخن مى‏گويد، و مردم را بتفكر در آفرينش آسمان و زمين و آنچه در آنهاست و آفرينش انسان و تاريخ پيشينيان و گردش جهان طبيعت دعوت مى‏كند. و گذشته از اينها تاكيد مى‏كند كه در پس پرده حس و ماوراء جهان طبيعت بكنجكاوى پردازند.

آيات قرآن و رواياتيكه راجع باين موضوع از پيغمبر گرامى و جانشينان آن حضرت رسيده از شما بيرون است؛ بقدرى پيغمبر اكرم طلب علم را مهم شمرده است كه فرموده:

طلب علم بر هر مسلمانى لازم و واجب است.