سؤال: مى ‏پرسند: آيا عريضه نوشتن به محضر امام معصوم (ع) و اولياء خدا كه از دنيا رفته ‏اند، يك برنامه اسلامى است‏ يا از خرافات است؟ و اگر از برنامه‏ هاى اسلامى است كيفيت آن چگونه است؟

پاسخ:

منظور از عريضه همان عرض حال است كه يك نوع توسل و ارتباط با امام و واسطه قرار دادن او در پيشگاه خدا است، و هيچ گونه اشكال ندارد، بلكه به آن دستور داده شده است. و مساله عريضه نويسى اختصاص به امام عصر (عج) ندارد، بلكه نسبت‏به امامان ديگر نيز روا است، و فرستادن عريضه به محضر امام، دو گونه انجام مى‏شود: 1- آن را مانند يك نامه به عرض حاجت‏خود بنويسند، و سپس به داخل ضريح يكى از امامان (ع) يا يكى از اولياى خدا بيندازند. 2- آن را به نهر يا چاه آب يا به غدير (حوض‏ها و استخرهاى بزرگ آب بيابان) بيفكنند، و يكى از وكلا و نمايندگان خاص امام عصر (مانند: عثمان بن سعيد، يا محمد بن عثمان، يا حسين بن روح، يا على بن محمد سيمرى را به نيت‏خود بياورند، تا آن عريضه توسط يكى از آنها به امام برسد. اين عريضه را به هر زبانى مى‏توان نوشت.

مرحوم محدث خبير، شيخ عباس قمى (ره) در اين راستا مى‏نويسد:

«در تحفة الزائر مجلسى و مفاتيح النجاة سبزوارى روايت‏شده كه هر كه را حاجتى باشد، آن را در نامه‏اى بنويسد ودر كنار قبر يكى از امامان (ع) بيندازد، و يا آن را ببندد و مهر كند، و با خاك پاك، گل بسازد و آن نامه را در ميان آن نهد، آنگاه (كه خشك شد) آن را در ميان نهر يا چاه عميق يا غدير (حوض‏هاى آب در بيابان) بيندازد، كه به محضر امام عصر (عج) مى‏رسد، و آن حضرت خودش عهده دار روا نمودن حاجت مى‏گردد.»

سپس محدث قمى، متن عربى نامه را ذكر نموده است ⁽⁷⁾ كه ترجمه آن به طور خلاصه چنين است: «اى مولاى من صلوات خدا بر تو باد، اين عرض حال را به محضرت نوشتم، در حالى كه به پيشگاه تو پناه آورده‏ام، و در مورد بلاهايى كه به من رسيده به پيشگاه تو شكايت مى‏كنم و دست پناهندگى به سوى خدا سپس به تو دراز مى‏نمايم، به خاطر آن چه مرا مغموم نموده و فكرم را به خود مشغول ساخته، و مرا حيران و سرگردان نموده، و قلبم را مشوش و پريشان ساخته... به طورى كه درمانده شده‏ام، و كاسه صبرم لبريز شده و طاقتم طاق گشته است، به تو پناه آورده‏ام، و به درگاه الهى توكل مى‏نمايم، و از تو مى‏خواهم كه مساعدت فرمايى و مرا نجات دهى، چرا كه باور دارم تو در پيشگاه خداوند مقام ارجمند دارى، و سرپرست تدبير، و مالك امور هستى، اطمينان دارم كه در شفاعت من در نزد خدا، شتاب نمايى، با اين باور كه خداوند شفاعتت را بپذيرد، اى مولاى من، من حسن ظن به تو دارم كه به من عنايت‏خاص نموده، و روا شدن آرزويم را تصديق فرمايى، و در مورد نيازهايم كه فراگير هستند مرا يارى فرمايى، اى مولاى من به من لطف كن، بيچاره و بى‏نوا شده‏ام، دستم از همه جا بريده شده، نگاهم به عنايت و توجه ويژه تو است، نمى‏خواهم كه با بى‏توجهى تو، دشمنان مرا شماتت كنند و بگويند مولايشان به آنها بى‏توجه است. و از درگاه الهى مى‏خواهم كه پيروزى سرافرازانه و نزديك، به من عطا فرمايد، كه در پرتو آن، آرزوهايم برآورده شود، و نابسامانى‏ها سامان يابد، و همه ترس‏ها در همه جا نابود شود، خداوند آن چه را بخواهد انجام دهد، و او براى من كافى و نگهبان نيكويى است.» ⁽⁸⁾

تاريخ معاصر و قبل، نمونه هايى را از نيازمندان نموده كه از اين طريق به نتيجه رسيده‏اند، و به عريضه‏هاى افرادى پاسخ مثبت داده شده، و يا آنها راهنمايى شده‏اند، كه در اين جا مجال ذكر آنها نيست.

پى‏نوشت‏ها:

1 . المصباح المنير، و المنجد، واژه قلد.

2 . وسائل الشيعه، ج‏17، ص‏275.

3 . رجال كشى، صفحه 249 (شرح حال عبدالله بن ابى يعفور) .

4 . نحل، 23.

5 . بقره 170.

6 . احتجاج طبرسى، ج‏2، ص‏283; بحار، ج‏53، ص‏181.

7 . در اين باره به كتاب‏هاى: كمال الدين شيخ صدوق، ص‏351، حديث‏49; مصباح المتهجد شيخ طوسى، ص‏406; بحارالانوار علامه مجلسى، ج‏102، ص‏234; نجم الثاقب حاجى نورى، ص‏421; و منتهى‏الآمال محدث قمى، ج‏2، ص‏334 مراجعه شود.

8 . منتهى الآمال، ج‏2، ص‏334.