درمان اين دو بيمارى روح ، تنها با محاسبه هاى صحيح و آرام كردن ضمير ميسر است . مبتلايان بايد با مجاهده و كوشش ، فكر گذشته و آينده را از صفحه دل بزدايند و آن دو خاطره مزاحم و ناراحت كننده راه به دست فراموشى بسپارند.درباره گذشته بايد اين مطلب را به درستى و قطعى در باطن خود حل و فصل كنند كه گذشته ما هر چه بود گذشت و ديگر برنمى گردد. افسوس ما برگذشته ، نه تنها اثر مفيد ندارد، بلكه مضر و مايه خسارت است . قسمتى از وقت گران بهايى را كه اكنون در اختيار داريم ، به هدر مى دهد. به علاوه ، فكر ما را ناراحت و پريشان مى كند. مهم تر آن كه ما را از فعاليت هاى مفيد امروز، كه مايه پيروزى و كاميابى فرداست ، باز مى دارد.(قال على عليه السلام : لاتشعر قلبك الهم على مافات فيشغلك عن الاستعداد بما هوآت .(82) )

على عليه السلام فرموده است : افسوس هاى گذشته را در دل خود بيدار مكن كه تو را از آمادگى پيروزى هايى كه در پيش دارى باز مى دارد.درباره آينده نيز بايد روش خود را روشن كنند. نگرانى و اضطراب را در ضمير خود راه ندهند. بايد متوجه باشند كه آينده هر كس وابسته به وضع فعلى اوست . اگر امروز وظايف خود را به درستى انجام دهيم و از فرصتى كه در اختيار ماست ، به خوبى استفاده نماييم ، آينده ما خوب و درخشان خواهد بود. برعكس ، اگر فرصت نقد را بيهوده از كف بدهيم و با وحشت و نگرانى ، وقت گران بها را بگذرانيم ، قطعا آينده ما تاريك شده و در آتيه تيره روز و بدبخت خواهيم بود.(قال على عليه السلام : لاتحمل هم يومك الذى لم ياءتك على يومك الذى قد اتاك .(83) )على عليه السلام فرموده : غصه فرداى نيامده را بر امروز موجودت تحميل مكن و بار روز حاضرت را بى جهت سنگين منما.

آينده مجهول

متاءسفانه ، بسيارى از جوانان و سالخوردگان ، به وضع موجود خود كمترين متوجهى ندارند و نقد عمر خويش را، كه سرمايه اساسى سعادت است نمى بينند. گاهى در اطراف آينده مجهول و تاريك خود فكر مى كنند و دورنماى وحشت زايى در ضمير خود مى سازند، و با آن خيالات پريشان و ناراحت كننده ، آسايش و آرامش را از خويش سلب مى نمايند و زندگى شيرين امروز را با انديشه هاى موهوم ، بر خود تلخ و غيرقابل تحمل مى كنند.

گذشته معدوم

گاهى از نادانى ، روى خود را به عقب برمى گردانند و راهى را كه در طول چند سال زندگى پيموده اند، با افسوس و تاءثر مى نگرند. خاطرات حسرت بار گذشته ، مانند باد سرد زمستانى بر آرزوهاى آن ها مى وزد. شور و نشاط را در دلشان مى كشد و چراغ فروزان عشق و اميد را در ضميرشان خاموش مى نمايد.

چنان ماءيوس در دل شكسته مى شوند كه از سعى و كوشش باز مى مانند و فرصت هاى گران بهاى عمر را يكى پس از ديگرى از كف مى دهند.

• اين چه حالت بود كه اهل زمين از فراق گذشته ها غمگين كارشان غير آه و حسرت نيست آن يكى در بهار برنايى در كمال جمال و زيبايى كه چه خوش بود كودكى كه گذشت و آن دگر از شباب كرده عبور داده از كف نشاط عقل و شعور كه چه شد روزگار برنايى آن چه ديدم به غالب احوال همه در اختيار وهم و خيال غافل از آن كه حال زاينده
• هر زمان از گذشته ياد كنند وز غم حال بانگ و داد كنند هيچشان از زمانه عبرت نيست مى خورد بهر كودكى افسوس از تاءسف كند قيافه عبوس مژده ام ده كه آن زمان برگشت ديده آن سخت راه ناهموار آرزوى شباب كرده شعار تا كشم سر به عشق و رسوايى هيچ كس فكر نقد حال نبود حالشان جز غم و ملال نبود مادر رفته است و آينده

اغتنام فرصت ، يعنى توجه آدمى به شرايط موجود و بهره بردارى صحيح از آنها، به نفع سعادت مادى و معنوى خود. استفاده از فرصت يعنى سعى و كوشش انسان در اجراى تمام وظايفى كه اكنون بر عهده دارد. افسوس و حسرت بر گذشته يك مانع بزرگ روانى در راه استفاده از فرصت است و نگرانى و اضطراب از آينده ، مانع ديگر.