3- سؤال: در رواياتى كه از طريق اهل تسنن و شيعيان نقل شده، سخن از حوض كوثر، در موارد متعدد به ميان آمده است، نيز طبق بعضى از روايات و نظر مفسران در ذيل واژه كوثر، در سوره كوثر، يكى از اقوال در معنى آن را، حوض كوثر مىدانند، منظور از كوثر و ساقى آن چيست؟
پاسخ:
واژه كوثر يك معنى جامع و وسيعى دارد و به معنى خير فراوان است، مفسران در ذيل آيه «انا اعطيناك الكوثر; ما به تو كوثر عطا كرديم» () معانى و مصداقهاى مختلف و متعدد ذكر نمودهاند، يكى از آنها اين كه منظور از آن حوض كوثر است، در روايت آمده وقتى كه سوره كوثر نازل شد، پيامبر (ص) بر فراز منبر رفت و اين سوره را تلاوت كرد، وقتى كه پايين آمد، اصحاب عرض كردند: «كوثر چيست كه خداوند به تو عطا كرده است؟» آن حضرت در پاسخ فرمود: «نهرى است در بهشت، سفيدتر از شير و صافتر از قدح (بلور)، در دو طرف آن قبههايى از در و ياقوت قرار دارد...» () نيز روايتشده: انس بن مالك مىگويد: رسول خدا (ص) به ميان ما آمد، او را خوشحال ديديم، از راز آن پرسيديم، فرمود: هم اكنون سورهاى بر من نازل شد، آنگاه سوره كوثر را خواند، سپس فرمود: آيا مىدانيد كوثر چيست؟ عرض كرديم خدا و رسولش بهتر مىداند، فرمود: «كوثر نهرى است كه خداوند خير و بركت فراوانى آن را به من خبر داده است، آن نهر همان حوضى است كه امت من در روز قيامت، در كنار آن مىآيند، در كرانه آن ظرف هايى به عدد ستارگان آسمان وجود دارد، گروهى از امت من كنار آن مىآيند، به خدا عرض مىكنم: «اينها، از امت من هستند» (پس اجازه بده از آب اين حوض بنوشند) خداوند مىفرمايد: تو ندانى كه اين افراد بعد از تو (با خاندانت) چه كردند، و چه حادثههاى تلخى پديدار ساختند؟» ()
توضيح بيشتر درباره حوض كوثر
از روايات اهل تسنن و تشيع، فهميده مىشود كه حوض كوثر بخشى از بهشت است كه در روز قيامت پديدار مىشود، و بسيار عميق و بزرگ و وسيع است، به طورى كه بين مشرق و مغرب را فرا گرفته است، آب آن بسيار شيرين، زلال، لطيف و صاف است، هر كس از آن بنوشد، ديگر تشنه نمىگردد، و از كسانى است كه وارد بهشت مىشود، ساقى اصلى كوثر، شخص رسول خدا (ص) است، و آن حضرت در همان جا، حضرت على (ع) را جانشين خود در آب دادن به افراد نموده است، و طبق بعضى از روايات، خود حضرت على (ع) ساقى كوثر است، و شيعيان و دوستانش را از آب كوثر مىنوشاند، ولى دشمنان و منافقان را از آنجا طرد مىكنند، بىآن كه آنها از آن آب بنوشند، با اين كه سخت تشنه هستند. و در تعبير ديگر آمده: آن حضرت، منافقان و مخالفان را با عصاى عوسج (كه از درخت تيغ دار به دست آمده) آن چنان از حوض كوثر دور مىكند، كه شتر گم شده و غريب را صاحبش از آب دور مىسازد.
از ابن عباس روايتشده: هنگامى كه سوره كوثر بر رسول خدا (ص) نازل شد، على (ع) از آن حضرت پرسيد: «كوثر چيست؟» پيامبر (ص) در پاسخ فرمود: «نهرى است كه خداوند به وسيله آن بر من كرامت و امتياز بخشيده است.» على (ع) عرض كرد: اى رسول خدا! اين نهر، بسيار ارجمند است، آن را براى ما تعريف كن، پيامبر (ص) فرمود: «آرى اى على! كوثر نهرى است كه در زير عرش الهى جريان دارد، آب آن سفيدتر از شير، و شيرينتر از عسل، و لطيفتر از روغن است، ريگهاى درون آن از زبرجد و ياقوت و مرجان است، علف آن زعفران، و خاك آن مشك خوشبو و پايههاى آن در زير عرش استوار شده است.» سپس رسول خدا (ص) دستش را آرام بر پهلوى على (ع) زد و فرمود: «اى على! اين نهر براى من و براى تو و براى دوستان تو بعد از من مىباشد.» و مطابق روايت ديگر از ابن عباس، عمق اين حوض به اندازه هفتاد هزار فرسخ است. ()
در اين جا براى روشن شدن بيشتر، نخست نظر شما را به چند روايت - كه از طريق روايات اهل تسنن نقل شده، و بيانگر برترى حضرت على (ع) بر همه اصحاب، و خلافت آن حضرت مىباشد - جلب نموده و سپس به نقل چند روايت از شيعه مىپردازيم:
1- رسول خدا (ص) به حضرت زهرا (س) فرمود: «يا فاطمة! اني غدا مقيم عليا على حوضي و صاحب لواى...; اى فاطمه! من فرداى قيامت، على (ع) را بر حوض كوثر منصوب مىكنم، كه او پرچمدار من است.» ()
2- نيز فرمود: «اعطيت فى على خمسا هن احب الى من الدنيا و ما فيها... و اما الثالثة فوقف على عقر حوضي، يسقى من عرف من امتي; در مورد على (ع) به من پنج امتياز داده شده كه آنها براى من محبوبتر است از دنيا و آنچه در دنيا است...، سومى آن اين است كه على (ع) بر پايانه حوض من مىايستد، و آنان را كه از امت من به نيكى مىشناسد، از آب آن مىنوشاند.» ()
3- نيز به على (ع) فرمود: «انك غدا على الحوض خليفتي، و انك اول من يرد على الحوض; تو فرداى قيامتبر حوض كوثر جانشين من هستى، و تو نخستين كسى هستى كه در كنار حوض بر من وارد مىگردى.» ()
4- نيز فرمود: «والذي نفسي بيده، انك لذواد عن حوضي يوم القيامة تذود كما يزاد البعير الضال عن الماء بعصا معك من عوسج; تو در قيامت واردين بر حوض من (از منافقان و كفار) را با عصاى عوسج كه به همراه دارى رد مىكنى، همان گونه كه شتر غريب و گم شده، از آب رد مىشود.» ()
5- رسول خدا (ص) در ضمن گفتارى در شان على (ع) فرمود: «على (ع) صاحب حوض من است، دشمنانش را از آن دور مىكند، و به دوستانش از آب آن مىنوشاند، كسى كه از آن آب ننوشد، هميشه به طور ابدى، تشنه مىماند، و هرگز سيراب نمىشود، و كسى كه از آن شربتى بنوشد، ديگر رنجى نمىبرد، و هرگز تشنه نمىشود.» ()
6- نيز فرمود: «... كوثر، نهرى در بهشت است كه عرض وطول آن بين مشرق و مغرب است، هر كس از آن بنوشد ديگر تشنه نمىشود، هر كس با آب آن وضو بسازد، آن چنان پاك مىشود كه غبار بر او نمىنشيند، آن كس كه عهد مرا شكسته، و در قتل اهلبيت من شركت نموده باشد از نوشيدن آب آن محروم خواهد شد.» ()
آخرين سخن آن كه پيامبر (ص) فرمود: «من لم يؤمن بحوضي فلا اورده الله حوضي; كسى كه معتقد به وجود حوض كوثر من در قيامت نباشد، خداوند او را بر آن وارد نمىكند.» ()
