دشمنان اسلام هم نسبت ناروا به حضرت نوح‏عليه السلام دادند، هم به پيامبرصلى الله عليه وآله. چون گفتند: پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله مجنون است و ضال. خداوند در باره‏ى او فرمود؛ «ما أنت بنعمة ربّك بمجنون»(594)و «ما ضلّ صاحبكم و ما غوى‏»(595)؛ اما وقتى دشمنان به حضرت نوح گفتند: «إنّا لنريك فى ضلال مبين».(596)حضرت نوح خودش به آنان پاسخ داد: «يا قوم ليس بى ضلالة».(597) ميان كسى كه از خود دفاع كند و كسى كه خداوند از او دفاع كند، تفاوت بسيار دارد؛ «فشتّانَ بين من دفع عن نفسه و بين من دفع عنه ربّه».(598)

 158 - شرح صدر پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله‏

  «ألم نشرح لك صدرك»(599) چرا قرآن كريم در بيان نعمت شرح صدر براى پيامبرصلى الله عليه وآله قيد «لك» را ذكر كرد، با اين كه اگر مى‏فرمود: «ألم نشرح صدرك» صحيح بود؟ از سه جهت اين قيد را اضافه كرد:
 الف - گويا خداوند به پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله مى‏گويد: چون تمام كارهاى تو براى من است، من هم اين شرح صدر را براى تو قرار دادم.
 ب - تنبيه به اين معناست كه منافع رسالت از آنِ پيامبر است، نه خداوند.(600)
 ج - اين گونه تعبير يك نوع تجليل و تكريم از پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله است.
 - عبوديت برجسته‏ترين وصف پيامبرصلى الله عليه وآله‏

  قرآن كريم اوصاف فراوانى را براى پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله ذكر مى‏كند، رسول، عزيز، حريص بر هدايت مردم، رؤف، رحيم، نبى شاهد، مبشّر، منذر، سراج منير؛ «لقد جاءكم رسول من أنفسكم عزيز عليه ما عنتّم حريص عليكم بالمؤمنين رؤف رحيم»(601)و «يا أيّها النّبى إنّا أرسلناك شاهد و مبشّراً و نذيراً و داعياً إلى اللّه و سراجاً منيراً».(602)
 اما ممتازترين وصف رسول اكرم‏صلى الله عليه وآله، عبوديت اوست كه سبب نزول قرآن بر او شد؛ «تبارك الّذى نزّل الفرقان على عبده ليكون للعالمين نذيراً».(603) چه اين كه سفر معراج پيامبرصلى الله عليه وآله نيز در پرتو عبوديت او تحقق يافت؛ «سبحان الّذى أسرى بعبده ليلاً».
  - پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله جان مردم‏

 خداوند انبياى الهى را برادر مردم ياد كرد؛ «و إلى أخاهم هوداً»(604)و «و إلى مدين أخاهم شعيباً»(605) در برادرى گرچه مهربانى مطرح است، اما گاهى كار به جدايى و عداوت مى‏كشد، مانند برادران يوسف.
 اما خداوند پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله را جان مردم ياد كرد؛ «لقد جاءكم رسول من أنفسكم»،(606)و انسان از جان خود جدا نمى‏شود، و به آن عداوت نمى‏ورزد. از اين رو، بعضى از پيامبران هلاك قوم خود را خواستند، اما پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله براى آزار دهندگانش طلب مغفرت كرد.(607)
 - معراج پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله‏

 «سبحان الّذى أسرى بعبده ليلاً من المسجد الحرام إلى المسجد الأقصى الّذى باركنا حوله لنريه من ءاياتنا إنّه هو السّميع البصير»(608) اين آيه‏ى شريفه، در باره‏ى سفر معراج پيامبر است كه مشتمل بر چند نكته است:
 الف - جمله‏ى «أسرى» نشان مى‏دهد كه اين سفر در شب انجام گرفت. زيرا «أسرى» در لغت عرب به معناى سفر شبانه است.
 ب - كلمه‏ى «ليلاً» در عين اين كه تأكيدِ مفهوم اسراست، اين حقيقت را بيان مى‏كند كه اين سفر، به طور كامل در يك شب واقع شد.
 ج - كلمه‏ى «عبد» نشان مى‏دهد كه اين افتخار به جهت مقام بندگى و عبوديت پيامبرصلى الله عليه وآله بود.
 د - تعبير به «عبد» نشان مى‏دهد كه اين سفر در بيدارى واقع شده و اين سير جسمانى بود، نه روحانى؛ يعنى جسم و جان پيامبرصلى الله عليه وآله در اين سفر شركت داشته است.
 ه - هدف از اين سير مشاهده‏ى آيات بزرگ الهى بود.(609)
  - شرط ادب در محضر پيامبراكرم‏صلى الله عليه وآله‏

  «يا أيّها الّذين ءامنوا لا ترفعوا أصواتكم فوق صوت النّبى و لا تجهروا له بالقول كجهر بعضكم لبعض أن تحبط أعمالكم * إنّ الّذين يغضّون أصواتكم عند رسول اللّه أولئك الّذين امتحن اللّه قلوبهم للتّقوى لهم مغفرة و أجر كريم»(610)
 اين دو آيه شرط ادب در محضر پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله را بيان مى‏كند، با اين تفاوت كه:
 الف - آيه‏ى اول اشاره به «تخليه» است و آيه‏ى دوم ناظر به «تحليه». چون محور سخن در آيه‏ى اول نهى از رفع صوت است و در آيه‏ى دوم، از افراد متقى ستايش مى‏كند كه در محضر پيامبر، غض صوت مى‏كنند.
 ب - در آيه‏ى اول تهديد به حبط عمل است و در آيه‏ى دوم مژده به تقواى قلب.
 ج - آيه‏ى دوم مى‏گويد: كسى كه داراى تقواى قلب است، هميشه اين ادب را رعايت مى‏كند؛ چون «يغضّون» فعل مضارع است و دلالت بر استمرار دارد.
 سؤال: تكليف كسانى كه در روزهاى پايانى عمر پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله كه حضرت در بستر بيمارى بود، جار و جنجال راه انداخته و با كمال بى‏شرمى فرياد زدند و اهانت به پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله كردند، چيست؟
 بخارى در صحيح خود مى گويد: آهنگ عمر و ابوبكر هنگام گفتگوى با يكديگر در حضور رسول خداصلى الله عليه وآله بلند شد، آنگاه خداوند آيه‏ى «لا ترفعوا أصواتكم ...» را نازل كرد.(611)
  - بركات زيارت پيامبرصلى الله عليه وآله‏

  هنگامى كه به زيارت پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله به مدينه مى‏رويم، مشمول لطف خاص خداوند مى‏شويم كه هم پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله به ما سلام مى‏كند؛ «إذا جاءك الّذين يؤمنون باياتنا فقل سلام عليكم»(612) هم براى گناهان ما از خداوند طلب رحمت مى‏كند؛ «و لو انّهم إذ ظلموا أنفسهم جاءوك فاستغفروا اللّه و استغفر لهم الرّسول لوجدوا اللّه توّاباً رحيماً».(613)