«و إذ قال ربّك للملئكة إنّى جاعل فى الأرض خليفة قالوا أتجعل فيها من يفسد فيها و يسفك الدّماء و نحن نسبّح بحمدك و نقدّس لك قال إنّى  أعلم ما لا تعلمون»(320) از آيه‏ى فوق نكته‏هايى استفاده مى‏شود. از جمله:

 الف - تنها مسئله‏اى كه خداوند با كارگزارانش مطرح كرد، خلقت انسان است.

 ب - انتصاب خليفه و جانشين و حاكم الهى تنها از سوى خداوند است.

 ج - انسان جانشين و خليفه‏ى هميشگى خداوند بر زمين است. كلمه‏ى «جاعل» اسم فاعل و رمز تداوم است.

 د - فرشتگان يا از طريق اِخبار الهى يا سوء سابقه‏ى انسان‏هاى قبل از حضرت آدم‏عليه السلام در عوالم ديگر يا در همين عالم يا به دليل پيش بينى صحيحى كه از انسان خاكى و مادى و تزاحم‏هاى طبيعى آن‏ها داشتند، خونريزى و فساد انسان را پيش بينى مى‏كردند.

 ه - فرشتگان، فساد و خونريزى را كار هميشگى انسان مى‏پنداشتند؛ «يفسد و يسفك»، فعل مضارع نشانه‏ى استمرار است.

 و - طرح لياقت خود، اگر بر اساس حسادت نباشد، مانعى ندارد؛ «و نحن نسبّح».

 ز - براى قضاوت كردن بايد تمام خيرات و شرور را كنار هم گذاشت و نبايد زود قضاوت كرد.

 ح - عبادت و تسبيح در فضاى آرام تنها معيار لياقت نيست.

 ط - هر كس بر اساس اطلاعات و برداشت خود سخن مى‏گويد. در جهان بينى ملائكه، هدف آفرينش تنها تسبيح و حمد است. ابليس نيز اول كار را مى‏بيند و مى‏گويد: من از آتشم و آدم از خاك و زير بار نمى‏رود، اما خداوند متعال مجموعه را مى‏بيند كه انسان بهتر است و مى‏فرمايد: «إنّى أعلم ما لاتعلمون».
 ى - توقع نداشته باشيد همه‏ى مردم بى چون و چرا سخن يا كار شما را تصديق كنند. زيرا فرشتگان نيز از خدا سؤال مى‏كنند و مطيع بودن و تسليم بودن، منافاتى با سؤال كردن براى رفع ابهام ندارد.(321)

 ازدواج فرزندان آدم‏عليه السلام‏

 «و بثّ منهما رجالاً كثيراً و نساء»(322)
 خداوند از آدم و همسرش مردان و زنان فراوانى به وجود آورد و از اين تعبير استفاده مى‏شود كه تكثير نسل فرزندان آدم، تنها از طريق آدم و همسرش صورت گرفته است و موجود ثالثى در آن دخالت نداشته است.
 لازمه‏ى اين سخن ازدواج فرزندان آدم (برادر و خواهر) با يكديگر است. زيرا اگر آن‏ها با همسران ديگرى ازدواج كرده باشند، «منهما» تكثير نسل بشر از آن دو صادق نخواهد بود.
 اين موضوع در احاديث متعددى نيز وارد شده است و زياد هم جاى تعجب نيست. چون طبق استدلالى كه در بعضى از احاديث از ائمه اهل بيت‏عليه السلام نقل شده است، اين ازدواج‏ها مباح بود و هنوز حكم تحريم ازدواج خواهر و برادر نازل نشده بود.
 بديهى است ممنوعيت كارى در گرو خداوند است.
 چه مانعى دارد كه ضرورت‏ها و مصالحى ايجاب كند كه در پاره‏اى از زمان‏ها كارى جايز باشد و بعداً تحريم گردد، ولى در احاديث ديگرى تصريح شده كه فرزندان آدم، هرگز با هم ازدواج نكرده‏اند و شديداً به كسانى كه معتقد به ازدواج آن‏ها با يكديگرند، حمله شده است.
 پس با توجه به ترجيح رواياتى كه موافق ظاهر قرآن مجيد است، احاديث دسته اول را انتخاب مى‏كنيم. زيرا موافق آيه‏ى فوق است.(323)
 حضرت نوح‏عليه السلام‏
 پاسخ حضرت نوح‏عليه السلام به تهمت‏ها و اعتراض‏ها

 قوم نوح‏عليه السلام به پيامبرشان تهمت‏هاى مختلفى زدند، از جمله:
 الف - جنون؛ «فكذّبوا عبدنا و قالوا مجنون وازدجر»(324).
 ب - دروغگويى؛ «بل نظنّكم كاذبين»(325).
 ج - گمراهى؛ «قال الملأ من قومه إنّا لنريك فى ضلال مبين»(326).
 د - برترى‏طلبى؛ «يريد أن يتفضّل عليكم»(327).
 اما اعتراض‏هاى آنان عبارت بود از:
 1 - بشر بودن؛ «قال الملأ الّذين كفروا من قومه مانريك إلاّ بشراً مثلنا».(328)
 2 - پيروان تو افرادى تهيدست و گمنام هستند؛ «ما نريك اتّبعك إلاّ الّذين هم أراذلنا بادى الرّأى».(329)
 مخالفان نوح‏عليه السلام پس از اتهام و اعتراض گام را فراتر نهاده او را تهديد به مرگ كردند و گفتند: اى نوح! اگر دست از دعوت خود برندارى، تو را سنگسار مى‏كنيم؛ «قالوا لئن لم تنته يا نوح لتكوننّ من المرجومين».(330)اما حضرت نوح در پاسخ به تهمت دروغگويى و اعتراض به بشر بودن مى‏فرمايد: من از جانب خداوند با دليل و برهان آمده‏ام و داراى معجزه هستم؛ «أرءيتم إن كنت على بيّنه من رّبّى».(331)
 در ردّ اتهام به گمراهى مى‏فرمايد: من ضلالت ندارم، بلكه رسالت دارم؛ «قال يا قوم ليس بى ضلالة ولكنّى رسول من ربّ العالمين * أبلّغكم رسالات ربّى و أنصح لكم».(332)
 در ردّ اعتراض به اين كه پيروان او افراد تهيدست هستند، مى‏فرمايد: من پيامبر مال و ثروت نيستم كه ثروتمندان را بپذيرم و تهيدستان را طرد كنم. من پيامبر الهى هستم و براى هدايت همه آمده‏ام؛ «و يا قوم لاأسئلكم عليه مالاً إن أجرى إلاّ على اللّه و ما أنا بطارد الّذين ءامنوا».(333)