«يا أهل الكتاب قد جائكم رسولنا يبيّن لكم على فترة من الرّسل ...»(620) سؤال: طبق عقيده‏ى ما، جامعه‏ى انسانيت لحظه‏اى از نماينده‏ى خدا و فرستادگان او خالى نخواهد شد، پس چگونه ممكن است چنين فترتى وجود داشته باشد؟ پاسخ: بايد توجه داشت كه قرآن مى‏گويد: «على فترة من الرّسل»؛ يعنى رسولانى در اين دوران نبودند، اما هيچ مانعى ندارد كه اوصياى آن‏ها باشند. به تعبير بهتر، «رسولان» آن‏هايى بودند كه دست به تبليغات وسيع و دامنه‏دارى مى‏زدند، مردم را بشارت و انذار مى‏دادند و سكوت و خاموشى جامعه را درهم مى‏شكستند و صداى خود را به گوش  همگان مى‏رساندند. ولى اوصياى آن‏ها همگى چنين مأموريتى نداشتند، حتى گاهى ممكن است آن‏ها به علت يك سلسله عوامل اجتماعى در ميان مردم به طور پنهان زندگى داشته باشند. حضرت على‏عليه السلام مى‏فرمايد: «اللّهم بل لا تخلوا الأرض من قائم للّه بحجّة اما ظاهراً مشهوراً أو خائفاً مغموراً لئلاّ تبطل حجج اللّه و بيّناته ...»؛ آرى! روى زمين هرگز از كسى كه قيام به حجت الهى كند، خالى نخواهد ماند، خواه آشكار و مشهود باشد يا پنهان و ناشناخته؛ براى اين كه احكام و دستورات الهى و نشانه‏هاى خداوند از بين نرود.(621)

امامت در كودكى‏

  «و ءاتيناه الحكم صبيّاً»(622) على ابن اسباط گويد: به خدمت امام جوادعليه السلام رسيدم (در حالى كه سن امام كم بود) من درست به قامت او خيره شدم تا به ذهن خويش بسپارم و به هنگامى كه به مصر بازمى‏گردم، كم و كيف مطلب را براى ياران نقل كنم. ناگهان امام‏عليه السلام رو به سوى من كرد و فرمود: اى على ابن اسباط! خداوند كارى را كه در مسأله‏ى امامت كرد، مانند كارى است كه در نبوت كرده است. گاه مى‏فرمايد: «و ءاتيناه الحكم صبيّاً»؛ ما به يحيى در كودكى فرمان نبوت داديم، و گاه در باره‏ى انسان‏ها مى‏فرمايد: «حتّى إذا بلغ أشدّه و بلغ أربعين سنة»؛(623) هنگامى كه انسان به بلوغ كامل عقل به چهل سال رسيد. بنا بر اين، همان گونه كه ممكن است خداوند حكمت را در چهل سالگى به انسان بدهد، در قدرت اوست كه آن را در كودكى به وى عطا كند.(624)
  - دو نوع امامت‏

  امام صادق‏عليه السلام مى‏فرمايد: امام در قرآن كريم دو گونه است. گاهى خداوند مى‏فرمايد: «و جعلناهم أئمة يهدون بأمرنا»؛(625)يعنى به امر خدا مردم را هدايت مى‏كنند، نه به امر مردم؛ امر خدا را بر امر خودشان مقدّم مى‏شمرند و حكم او را برتر از حكم خود قرار مى‏دهند. در بخش ديگرى مى‏فرمايد: «و جعلناهم أئمّة يدعون إلى النّار»؛(626)ما آن‏ها را پيشوايانى قرار داديم كه دعوت به دوزخ مى‏كنند؛ فرمان خود را بر فرمان پروردگار مقدّم مى‏شمرند و حكم خويش را قبل از حكم او قرار مى‏دهند و مطابق هوس‏هاى خود و بر ضدّ كتاب اللّه عمل مى‏كنند.(627)
  - عظمت مقام امامت

  در اهميت مقام امامت همين بس كه خداوند متعال آن را در كلام خويش با دو قيد قرين ساخته است؛ «و جعلنا منهم أئمّة يهدون بأمرنا».(628)نخستين وظيفه‏ى امام، هدايت و رهبرى جامعه به سوى اهداف و آرمان‏هاى الهى است كه اين مسئوليت خطير را با الهام از «عالم امر» به انجام مى‏رساند.
 موجودات جهان دو گونه‏اند: مادى، مجرد؛ گونه‏ى نخست در بستر زمان و مكان و قوانين حركت محدود است، ولى نوع دوم از همه‏ى شرايط پيش گفته رهاست. گاهى از آن به «ملكوت عالم» نيز تعبير مى‏شود؛ «إنّما أمره إذا أراد شيئاً أن يقول له كن فيكون * فسبحان الّذى بيده ملكوت كلّ شى‏ء».(629)
 پس، امام آن كسى است كه جنبه‏ى ملكوتى موجودات را نيز رهبرى كند و جوامع بشرى را به مقصد نهايى خويش، يعنى آشنايى با خدا و احياى ارزشهاى الهى برساند و سعادت آن‏ها را تضمين كند.(630)
   - مقام رفيع امامت‏

  قرآن كريم مقام رفيع امامت را كه منصب الهى است؛ «إنّى جاعلك للنّاس اماماً»،(631)در سه جهت بيان كرده است:
 الف - وظيفه‏ى امام: هدايت انسان‏ها به سعادت؛ «و جعلناهم أئمّة يهدون بأمرنا».(632)
 ب - شرط دستيابى به مقام امامت: صبر و يقين؛ «و جعلنا منهم أئمّة يهدون بأمرنا لمّا صبروا و كانوا باياتنا يوقنون».(633)
 ج - واسطه‏ى فيض خداوند به انسان‏ها: انجام دادن نيكى‏ها، برپاداشتن نماز، پرداخت زكات، عبادت؛ «و جعلناهم أئمة يهدون بأمرنا و أوحينا إليهم فعل الخيرات و إقام الصّلوة و إيتاء الزّكوة و كانوا لنا عابدين».(634)